TNO, BAM, BTE en ProRail hebben een modulaire duiker ontwikkeld, bestaande uit betonnen elementen die reversibel kunnen worden gekoppeld en ontkoppeld. Hierdoor zouden duikers eenvoudiger en sneller kunnen worden vervangen, en de materialen elders opnieuw kunnen worden hergebruikt. Komend najaar wordt een prototype gebouwd en getest.
Duikers – de onderdoorgangen die water onder wegen, spoorlijnen of dijken door laten stromen – zijn vaak locatiespecifiek maatwerk, waardoor het vervangen of renoveren ervan tijdrovend en kostbaar is. De vernieuwingskosten voor het vervangen en renoveren van de 344.729 duikers die Nederland rijk is, zijn volgens een prognose van TNO dan ook verantwoordelijk voor ruim een vijfde van de totale geraamde kosten voor de instandhouding van alle civiele infrastructuur tot 2100.
Daarmee zal het onderhoud van duikers een aanzienlijk grotere hap uit de instandhoudingsportemonnee nemen dan bijvoorbeeld het onderhoud van damwanden (6 procent van het totaal) of gemalen (1 procent van het totaal). Aan innovaties die de levensduur van duikers kunnen verlengen, of waarmee duikers gemakkelijker aanpasbaar en herbruikbaar worden, is dan ook behoefte.
Modulair systeem
Daarom hebben de partijen een modulaire duiker ontwikkeld, bestaande uit betonnen elementen die aan elkaar worden gemaakt met remontabele koppelingen. Volgens zijn ontwerpers is het nieuwe duikersysteem gemakkelijk uit elkaar te halen, zonder sloop en met behoud van materiaalwaarde, waardoor de elementen elders opnieuw zouden kunnen worden ingezet. Volgens TNO zou het nieuwe systeem van ‘een vergelijkbaar prijsniveau’ zijn als traditionele duikers, en lagere onderhoudskosten met zich meebrengen.
Ook leidt het productieproces volgens de partijen tot zo’n 50 procent minder CO2-uitstoot ten opzichte van traditionele duikers. Dat komt met name door het gebruik van een cementtype met lage CO2-voetafdruk (INVIE-cement), een ‘materiaalefficiënt’ ontwerp en het relatief lage gewicht van de wapening, die gemaakt is van basalt in plaats van staal. Met dat laatste wordt ook corrosie van de wapening voorkomen, waardoor verwacht wordt dat de constructie langer zal meegaan.
Prototype
Voor aankomend najaar staat het bouwen en testen van een prototype op de planning. ‘Een belangrijke stap richting een nieuwe generatie remontabele kunstwerken’, aldus TNO. Voor dit prototype heeft BAM het ontwerp gemaakt. Een dochterbedrijf van BTE, Romein Beton, zal de benodigde elementen fabriceren en testen. Het prototype zal komen te bestaan uit twee elementen die aan elkaar gekoppeld en vervolgens weer ontkoppeld zullen worden, om te demonstreren dat de duiker demontabel is. Op welke locatie het systeem zal worden uitgetest is nog niet definitief besloten.
Impressie van het nieuwe duikersysteem | Beeld TNO, BAM, BTE & ProRail
