Niet alleen binnenlandse droogterisico’s, maar ook die van internationale handelspartners zouden meegewogen moeten worden bij het beoordelen van de voedselzekerheid van een land. Dat blijkt uit onderzoek van Deltares in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam, Universiteit Twente en het Stockholm International Peace Research Institute. Ook laat de studie zien dat een klein aantal grote exporteurs, waaronder India, Rusland en de Verenigde Staten, de import van gewassen naar landen in conflictgebieden domineert. Ernstige droogte in deze exporterende landen kan een domino-effect veroorzaken, met gevolgen voor meerdere landen tegelijk.
Bij het inschatten van droogterisico’s voor de voedselzekerheid van een land wordt de import van gewassen vaak buiten beschouwing gelaten, schrijven de onderzoekers. De meeste landen zijn voor ten minste een deel van hun voedselvoorziening echter afhankelijk van import. Met name landen in conflictgebieden met een relatief grote afhankelijkheid van import zijn hierdoor kwetsbaar, wanneer de teelt van gewassen in toeleverende landen door droogte bedreigd wordt.
Kritieke basisgewassen
De studie concentreerde zich daarom op de voedselzekerheid van 23 landen in conflictsituaties. Hierbij beperkten de onderzoekers zich tot de handel in kritieke basisgewassen: rijst, aardappelen, tarwe, maïs, sojabonen, gerst, gierst, cassave en sorghumgraan. Voor de onderzochte groep landen bleken rijst, sojabonen en gerst de meest verhandelde gewassen.
Van de onderzochte landen produceren zestien landen het merendeel van de geconsumeerde calorieën in eigen land. Het droogterisico dat zij lopen houdt daardoor weliswaar hoofdzakelijk verband met binnenlandse droogterisico’s. Toch verandert ook bij deze landen het droogterisicoprofiel aanzienlijk wanneer de afhankelijkheid van andere landen meegewogen wordt; in sommige gevallen tot wel 50 procent.
Diversificatie van handelspartners
De andere zeven landen, met name in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, importeren meer gewassen dan dat ze zelf verbouwen. Het betrekken van de droogterisico’s van internationale handelspartners blijkt voor zulke landen cruciaal. In extreme gevallen, zoals in Libanon en Libië, komt zo’n 80 procent van het droogterisico van buitenaf.
Een klein aantal leveranciers domineert de import van gewassen naar landen in conflictgebied. India en Rusland hebben elk cruciale handelsrelaties met negen van de onderzochte landen, gevolgd door de Verenigde Staten (acht landen). Ernstige droogte in deze landen kan een domino-effect veroorzaken, met gevolgen voor meerdere landen tegelijk. Als voorbeeld hiervan herinneren de onderzoekers aan de droogte in Rusland en Oekraïne in 2011, die wereldwijd tot een graantekort en opgelopen graanprijzen leidde. Landen die sterk afhankelijk zijn van risicovolle import wordt daarom onder meer aangeraden deze risico’s te spreiden over verschillende handelspartners.
Raamwerk
In de studie zijn voor het moment enkel de droogterisico’s beschouwd van landen waarin genoemde gewassen geteeld worden. Eventuele droogterisico’s van landen die een tussenliggende schakel vormen bij het doorvoeren of verwerken van deze gewassen, zijn hierin nog buiten beschouwing gelaten.
Voor een completer beeld van droogterisico’s wordt aanbevolen dat bij het ramen van de voedselzekerheid van een land niet alleen nationale maar ook internationale droogterisico’s meegerekend worden. Om te ondersteunen bij het kwantificeren van dit samengestelde risico hebben de onderzoekers een raamwerk ontwikkeld, waarbij gebruik wordt gemaakt van productie- en handelsgegevens van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties. Voor verdere ontwikkeling van dit raamwerk is Deltares op zoek naar samenwerkingen om het toe te passen op specifieke regio\'s of gewassen.
