Deltares maakte een eerste inschatting van de maatschappelijke gevolgen van de droogte van dit jaar. Het kennisinstituut vergeleek de meetgegevens tot augustus met die van de eerdere droogtejaren 2018 en 2022. ‘De grondwaterstanden en de rivierafvoer waren flink lager dan in eerdere droogteperiodes.’
“Hoewel de eerste regen weer is gevallen en de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling al aan het afschalen is, is de droogte nog niet voorbij.” Dit stelt Marjolein Mens, bij Deltares specialist op het gebied van droogte en zoetwatervoorziening. “Daarom leek het ons goed om, als eerste schot voor de boeg, een inschatting te maken van de gevolgen die de droogte heeft voor onze maatschappij.”
“In eerste instantie hebben we vooral gekeken naar de hydrologische factoren”, legt Mens uit. “Dus hebben we gekeken naar de grondwaterstanden, de rivierafvoer en het neerslagtekort. Het neerslagtekort was vergelijkbaar met de voorgaande droogtejaren, de andere twee indicatoren lagen flink lager.”
Droogte heeft een aantal direct zichtbare gevolgen. Denk daarbij zeker aan de scheepvaart, of onttrekkingsverboden voor agrariërs. “Droogte heeft overduidelijke economische gevolgen voor verschillende sectoren. De landbouw en het transport dus, maar bijvoorbeeld ook voor de industrie. Maar de onzichtbare, of de moeilijker zichtbare schade is niet minder belangrijk. Ik heb het dan bijvoorbeeld over onherstelbare schade aan ecosystemen, maar ook bodemdaling met funderingsschade en CO2-uitstoot tot gevolg, en dijkschade.”
Ook de crisisbeheersing zelf valt volgens Mens in de categorie onzichtbare schade. “Droogte, zeker lang aanhoudende droogte, vraagt veel van de crisisorganisatie van de overheid. Er moeten noodmaatregelen worden getroffen en uiteindelijk ook weer herstel- en opruimwerkzaamheden. Deze maatschappelijke kosten van crisisbeheer bij droogte zijn tot nu toe onderbelicht.”
Om de maatschappelijke gevolgen van de droogte beter te kunnen kwantificeren, voeren Mens en haar collega’s de komende maanden een quickscan uit. “In grote lijnen weten we misschien wel wat de directe economische gevolgen van droogte zijn, maar de brede maatschappelijke consequenties op de kortere en zeker de langere termijn zijn nog niet goed in beeld. Om die in beeld te krijgen, is het nodig de relevante data structureel en centraal te verzamelen. Ook om te kunnen zien of en in welke mate bepaalde maatregelen werken of juist niet.”
Dit is volgens Mens nodig om in de toekomst droogtemanagement te kunnen uitvoeren en beleid te onderbouwen. “In een droogtecrisis zijn we nu vooral gericht op het verdelen van het rivierwater. Nu we weten dat droogte steeds vaker voor zal komen, is er echter behoefte aan beleid dat erop is gericht de gevolgen van droogte zoveel mogelijk te kunnen beperken.”
