De Europese Commissie heeft op 3 december aangekondigd dat de KRW in 2026 zal worden geëvalueerd en herzien. Brancheorganisatie Vewin waarschuwt dat een heropening van de richtlijn kan leiden tot versoepeling van bestaande normen, op het moment dat de waterkwaliteit in Nederland onder druk staat. “Een herziening van de KRW is niet nodig en niet wenselijk”, stelt Vewin. De bestaande richtlijn is volgens de organisatie al duidelijk, het probleem ligt bij de uitvoering.
De herziening maakt onderdeel uit van de Europese strategie om de toegang tot kritieke grondstoffen binnen de EU te verbeteren. Volgens de Commissie belemmert bestaande milieuwetgeving, waaronder de KRW, op onderdelen de gewenste versnelling in grondstoffenwinning en circulariteit. Daarom verschijnt in het eerste kwartaal van 2026 een leidraad om de implementatie van milieuregelgeving rond vergunningverlening te vereenvoudigen en te harmoniseren. In het tweede kwartaal volgt de evaluatie en herziening van de KRW, met bijzondere aandacht voor vereenvoudiging en het oplossen van mogelijke knelpunten.
Daarbij stelt de Commissie dat een beter afgestemd wettelijk kader nodig is om zowel milieubescherming als economische doelen te ondersteunen. Maar die koppeling met grondstoffenbeleid baart drinkwaterbedrijven zorgen. Een versoepeling van de KRW om meer ruimte te creëren voor economische activiteiten kan volgens Vewin direct ingrijpen op de bescherming van drinkwaterbronnen.
Hoewel de Commissie nu vooral spreekt over vereenvoudiging en harmonisering, sluit zij niet uit dat de herziening breder wordt. In het actieplan staat expliciet dat de uiteindelijke voorstellen verder kunnen gaan dan de elementen die nu zijn genoemd. Vewin waarschuwt dat het wetgevingsproces - waarin ook het Europees Parlement en de lidstaten een belangrijke rol spelen - ruimte biedt voor andere belangen om de KRW af te zwakken.
“De KRW werkt alleen als lidstaten op tijd en volledig maatregelen nemen”, stelt Vewin in haar standpunt. Elke versoepeling van doelen, normen of deadlines betekent volgens de organisatie dat de waterkwaliteit verder achteruit kan gaan. Daarbij komt dat Nederland, net als veel andere lidstaten, nu al moeite heeft om de KRW-doelen te halen. De deadline voor het behalen van de ‘goede toestand’ van alle waterlichamen is 2027.
De KRW vormt een essentieel juridisch instrument voor de bescherming van grond- en oppervlaktewater dat gebruikt wordt voor drinkwaterwinning. Omdat Nederland sterk afhankelijk is van kwetsbare bronnen, zou elke verzwakking van de richtlijn directe consequenties hebben voor de drinkwaterbeschikbaarheid en -betaalbaarheid.
Volgens Vewin is het niet nodig de KRW te herzien om nieuwe uitdagingen aan te pakken, zoals klimaatverandering, droogte of opkomende stoffen als PFAS en medicijnresten. Deze kunnen binnen de bestaande richtlijn worden opgepakt, mits de uitvoering versneld wordt. Vewin pleit voor betere handhaving, aanvullende bronmaatregelen en structurele investeringen in waterkwaliteit, in plaats van het openbreken van het juridische fundament.
Eerdere evaluaties van de Europese Commissie, zoals de ‘fitness check’ uit 2019, concludeerden dat de KRW “fit for purpose” is. De richtlijn zelf functioneert goed, maar wordt in veel lidstaten onvoldoende uitgevoerd of te laat nageleefd. Vewin vreest dat een herziening het proces juist vertraagt: jarenlange onderhandelingen kunnen leiden tot afzwakking of uitstel, terwijl actie nu dringend nodig is.
LEES OOK
H2O Actueel: Europese Raad en Parlement bereiken voorlopig akkoord over wijziging Kaderrichtlijn Water
