Op een geheime plek in de Dollardkwelder ligt sinds half januari een houten vat met jenever verstopt. Klinkt als een avontuur van Kapitein Rob, maar gaat om een heus experiment van Proefboerderij Dubbele Dijk, Het Groninger Landschap, Smaakboerderij Nieuw Udengast en de Groninger Genever Stokerij.
Op een sleetje werd het vat in januari door het slik naar zijn plek getrokken, alwaar het vier seizoenen aan de elementen zal worden blootgesteld. Men is benieuwd of de blootstelling aan brak water en zeelucht zullen zorgen voor een jenever met ziltige smaak. En daarom ligt het vaatje nu verborgen tussen het riet op de Groningse Dollardklei. Het graan waar de jenever van gemaakt is – Mansholtgerst, een oud gerstras uit Oost-Groningen – is in het kader van experimentele landbouw met zouttolerante gewassen geteeld tussen de dijken van de Dubbele Dijk.
De Dubbele Dijk, ter hoogte van het dorp Bierum, is een proefproject van Waterschap Noorderzijlvest, de provincie Groningen en het Hoogwaterbeschermingsprogramma, waarbij twee dijken tezamen een primaire kering vormen. Bij (extreem) hoog water mag het water over de zeedijk stromen, met het idee dat de tweede dijk het water keert. Onderzocht wordt of het concept van de Dubbele Dijk een alternatief kan zijn voor het verhogen en verbreden van dijken.
De Dubbele Dijk werd als ‘meekoppelproject’ aangelegd, toen de dijk tussen Delfzijl en Eemshaven in 2019 verhoogd en versterkt werd om het achterland te beschermen tegen overstromingen. Achter de bestaande zeedijk is toen een extra dijk gemaakt, met daartussen een gebied waar zeewater via een getijdenduiker in en uit kan stromen. Hierdoor kan het ‘tussendijkse’ land overtollig slib uit de Eems invangen, waarmee beoogd wordt dat de Eems-Dollard minder troebel wordt en het land tussen de dijken tegelijkertijd meegroeit met de zeespiegelstijging. Ook dient het tussendijkse deel als zachte land-water-overgang en nieuw leefgebied voor planten, vissen, vogels, vleermuizen en schaal- en schelpdieren.
Deze brakwaternatuur beslaat zo’n 10 hectare, en geeft via een tweede duiker water door aan het noordelijk deel van het tussendijkse landschap. Daar bevindt zich een perceel van 27 hectare waar Proefboerderij Dubbele Dijk, een samenwerkingsverband tussen Groningse kennis- en onderwijsinstellingen, bedrijven en overheden, sinds 2021 experimenteert met zouttolerante, regeneratieve landbouw en aquacultuur. Regeneratieve landbouw is voedsel- of vezelproductie die gecombineerd wordt met verbetering van bodemleven, waterhuishouding en/of biodiversiteit.
Met het oog op de verzilting waar kustregio’s mee kampen en door de zeespiegelstijging toenemend mee te maken zullen krijgen, experimenteert dit consortium met de kweek van schaal- en schelpdieren en de teelt van onder meer aardappelen, peulvruchten, granen, koolzaad, olifantsgras en zeewier op verzilte grond.
Voor de jenever teelde Smaakboerderij Nieuw Udengast op de zoute klei de benodigde Mansholtgerst. De Groninger Genever Stokerij brouwde er vervolgens jenever van. En nu ligt het vat op het slik, te wachten tot de mannen die het er naartoe brachten hem over een jaar weer op komen halen. Vatrijping is namelijk een traag proces, waarbij via het hout uitwisseling plaatsvindt tussen de inhoud van het vat en zijn omgeving, aldus Het Groninger Landschap.
Tussendijks geteeld, binnendijks gebrouwen, buitendijks verstopt | Foto: Het Groninger Landschap
In 2017 vond een vergelijkbare proef plaats, maar toen kwam het vat slechts beperkt onder water. Daarom is ditmaal gekozen voor een locatie die vaker wordt overspoeld. Waar die locatie is blijft geheim, ‘om het vat rust te geven’.
Op een sleetje wordt het vat het wad op getrokken | Foto: Het Groninger Landschap
