In de ministerraad is besloten om invoering van het 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn op te schorten. Ook verhoging van de rekenkundige ondergrens voor stikstofuitstoot gaat niet in op 1 januari. Dat is de uitkomst van het beraad van vandaag. Demissionair minister van Landbouw, Femke Wiersma, ziet daarmee twee belangrijke speerpunten in haar beleid in rook opgaan.
De ministerraad moest vandaag een besluit nemen over de invoering van het 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn. Bij het opstellen van het programma, dat 1 januari 2026 moest ingaan, kwam het tot een botsing tussen de ministeries van Landbouw en Infrastructuur en Waterstaat met als twistappel versoepeling van mestregels.
In de Tweede Kamer werd donderdagavond een motie van CU-Kamerlid Pieter Grinwis aangenomen waarin het kabinet wordt opgeroepen geen onomkeerbare stappen te zetten. Daar is nu gehoor aan gegeven; Wiersma ziet af van haar inzet om te komen tot versoepeling van de uitrijregels van mest binnen het actieprogramma. Het is aan het nieuwe kabinet om tot besluitvorming te komen.
Knallende ruzie
Het geschil werd vorige week donderdag door de NOS uitgemeten als een ‘knallende ruzie’ tussen de ministeries. Daarin werd het beeld geschetst dat demissionair minister Robert Tieman van Infrastructuur en Waterstaat tevergeefs heeft geprobeerd om demissionair landbouwminister Femke Wiersma af te houden van versoepeling van de mestregels, omdat deze ten koste gaan van de waterkwaliteit. In de clash tussen beide BBB-ministers, zou de partij Tieman hebben gedwongen in te binden omdat de versoepelingen een al genomen politiek besluit was.
In reactie op de publicatie over de ruzie tussen de departementen publiceerde de Unie van Waterschappen daags na het NOS-artikel een brief gericht aan landbouwminister Wiersma, waarin de Unie - opnieuw - haar ‘grote zorgen’ uitte over 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn, zoals ze dat eerder in september ook heeft gedaan over het concept van het programma.
De Unie schreef vrijdag: “Het vaststellen van het Actieprogramma in de huidige vorm vindt de Unie onacceptabel. Het programma bevat onvoldoende maatregelen om de uitspoeling van meststoffen naar het water te beperken, zoals in Europees verband is afgesproken.”
Ze somde daarbij op waarom het tekort schiet. Zo stelde ze vast dat nutriëntenuitspoeling onvoldoende wordt teruggedrongen en dat ‘cuciale samenhang’ ontbreekt met andere beleidstrajecten, zoals de stikstofaanpak en de Kaderrichtlijn Water.
Versmallen van mestvrije bufferstroken, waar Wiersma op inzet, zou een verslechtering betekenen ten opzichte van het 7e Actieprogramma, aldus de Unie. Hetzelfde geldt voor het wegvallen van het zogenoemde addendum waarin belangrijke aanvullende gebiedsgerichte maatregelen stonden. Ook wees ze op tekortkomingen in de bronnenanalyse, die gebruikt wordt voor aanwijzen van aandachtsgebieden voor stikstof.
De Unie riep kabinet en Kamer op om het actieprogramma zo aan te passen dat er geen achteruitgang van de waterkwaliteit optreedt en dat het eraan bijdraagt om de Europese waterkwaliteitsdoelen te halen.
Frustratie
De Tweede Kamer kon vooralsnog geen gevolg geven aan die oproep, want in het Kamerdebat van afgelopen woensdag dat was ingelast om te praten over \'de mestruzie\', hielden de betrokken demissionaire BBB-ministers en ook VVD-staatssecretaris Thierry Aartsen van IenW de kaarten voor de borst. De bewindslieden verwezen steevast naar de besluitvorming die nog moest plaatsvinden in het kabinet en wilden daar niet op vooruit lopen, dit tot frustratie van meerdere partijen in de Kamer.
Het CU-Kamerlid Grinwis diende daarop een motie in waarin hij vaststelde dat er een patstelling is ontstaan over het 8e actieprogramma Nitraatrichtlijn in het kabinet en verzocht ‘geen onomkeerbare stappen te zetten tot het aantreden van het nieuwe kabinet’. Dat zou betekenen dat vooralsnog het bestaande 7e actieprogramma van kracht blijft tot besluitvorming door het nieuwe kabinet.
Met 101 stemmen voor en 49 tegen werd de motie donderdagavond aangenomen. Ook coalitiepartij VVD stemde in met de motie. In reactie noemde demissionair minister Wiersma de motie ‘ontijdig’. Of ze deze ook ging uitvoeren liet ze in het midden. “Als we aangenomen moties niet uit zouden voeren, bespreken we dat in het kabinet. Daar kan ik dus niet op vooruitlopen.”
LEES OOK H2O & WATER MATTERS
