Tussen de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en Landbouw is ‘knallende ruzie’ ontstaan over de plannen van demissionair landbouwminister Femke Wiersma (BBB) om de regels voor het uitrijden van mest te versoepelen. Dit schrijft de NOS.
Reden voor het conflict is dat de versoepeling die Wiersma wil, ten koste gaat van de waterkwaliteit. Demissionair IenW-minister Robert Tieman, ook BBB, heeft wekenlang - tevergeefs - geprobeerd de plannen aangepast te krijgen, aldus de NOS, die zich mede baseert op ambtelijke stukken van IenW waaruit blijkt dat ambtenaren zich ‘grote zorgen’ maken over de plannen van Wiersma.
Het geschil tussen de BBB-ministers liep zo hoog op dat de BBB dreigde Tieman zijn portefeuille af te nemen, aldus de NOS. Tieman ontkent dat niet tegen de omroep, schrijft de NOS, maar de BBB zegt dat dat niet aan de orde is.
Uitrijden mest
Inzet is het 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn dat 1 januari moet ingaan. Beide ministeries moeten tot een vergelijk komen over het actieprogramma, dat zich dient te richten op het verder verminderen van verontreiniging door nitraten en andere nutriënten uit de landbouw in grond- en oppervlaktewater.
De versoepeling die Wiersma voorstaat, betreft het uitrijden van mest en gebruik van bestrijdingsmiddelen ‘op plekken waar de waterkwaliteit goed is’. Daar zouden boeren ‘mest en bestrijdingsmiddelen dichter langs sloten en water mogen gebruiken’, schrijft de NOS. In sommige gevallen zouden boeren onder voorwaarden ook meer mest uit mogen rijden.
De versoepeling staat haaks op het beleid van IenW om de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water te halen. Met eind 2027 als deadline worden die niet gehaald, onder meer door diffuse vervuiling uit de landbouw: geen enkel oppervlaktewaterlichaam bereikt momenteel een goede ecologische status. Met een in 2023 gelanceerd impulsprogramma probeert het ministerie op de valreep nog zoveel mogelijk doelen wel te halen.
In hun stukken raden de ambtenaren het kabinet dan ook aan niet met het plan van Wiersma akkoord te gaan, blijkt uit het artikel van de NOS. Daarin verwijzen de ambtenaren naar rapporten en berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving en Wageningen Environmental Research. Ook waarschuwen ze voor de gevolgen voor de productie van ons drinkwater, aldus de NOS.
Landsadvocaat
Volgens de omroep wijst ook de landsadvocaat op grote gevolgen als de plannen van Wiersma doorgaan. In een vertrouwelijke brief waarschuwt hij voor een ‘tweede stikstofcrisis in de maak’, schrijft de NOS. Die waarschuwing sluit aan bij de juridische analyse die de landsadvocaat eerder dit jaar maakte en die Tieman in juli naar de Tweede Kamer stuurde.
De analyse was vertrouwelijk, maar de conclusie niet. Die deelde Tieman in zijn Kamerbrief: Nederland zal in 2027 aan de meeste doelen aan de Kaderrichtlijn Water kunnen voldoen. Enerzijds omdat ze bereikt zijn, anderzijds omdat een legitieme uitzondering kansrijk is. Maar voor normoverschrijdingen door nutriënten en bestrijdingsmiddelen lijkt die uitzonderingsoptie niet zo zeker. Nederland loopt daardoor juridische risico’s, stelde de landsadvocaat vast.
De ambtenaren van Infrastructuur en Waterstaat vrezen nu ook voor eindeloze rechtszaken zoals in de stikstofcrisis, schrijft de NOS. Het ministerie van Landbouw zegt in een reactie tegen de omroep dat de mestplannen ‘neutraal’ uitpakken voor de waterkwaliteit en niet tot verslechtering leiden.
Maar het laatste woord is nog niet gesproken over de kwestie. Staatssecretaris Thierry Aartsen (VVD) van IenW is in tegenstelling tot Tieman niet overstag gegaan in het conflict, schrijft de NOS. En ook het kabinet praat er nog over. Vermoedelijk volgende week, aldus de omroep.
Nitraatactieprogramma
Het ministerie van IenW laat in een reactie op het artikel van de NOS weten dat er nog gesprekken lopen over het 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn, dat moet bijdragen aan het halen van de kwaliteitsnormen van de Kaderrichtlijn Water.
"Het formele besluit hierover wordt genomen in een Ministerrraad. Daar zijn we nog niet: er is nog geen besluit genomen over welk programma in de Ministerraad wordt neergelegd", laat het ministerie van IenW weten.
Op het concept van het actieprogramma hebben de waterschappen forse kritiek geuit. Het programma draagt onvoldoende bij aan het behalen van waterkwaliteitsdoelen en zorgt voor grote juridische en praktische risico’s, stelde de Unie van Waterschappen in september.
LEES OOK
H2O Actueel: \'Vrijblijvende aanpak waterkwaliteit heeft positie Nederland in Brussel verzwakt\'
