Ziekenhuis Maastricht UMC+, Waterschap Limburg en de Gemeente Maastricht gaan samen een mobiele waterkering aanschaffen. Deze noodkering kan snel worden opgezet wanneer hoogwater dreigt, en moet wateroverlast in het MUMC+, omliggende wijken en de A2-tunnel voorkomen.
Het initiatief voor de mobiele kering komt van het MUMC+. Tijdens het hoogwater in juli 2021 lag het ziekenhuis in de gevarenzone en is er een dijk van zandzakken aangelegd om het te beschermen. Ook onder zulke omstandigheden moet de acute zorg immers doorgaan, aldus bestuursvoorzitter Helen Mertens van het MUMC.
“In 2021 ging het in dit gebied nog net goed, maar dat kan morgen anders zijn”, aldus dijkgraaf Saskia Borgers. “Vandaar dat we welwillend hebben gekeken op welke manier we samen met de gemeente en het MUMC+ op korte termijn voor betere bescherming kunnen zorgen.”
Metalen panelen
Het gaat om een kering van 1,8 kilometer lang, die behalve het ziekenhuis ook twee aangrenzende wijken (Heugem en Randwyck) en de A2-tunnel voor wateroverlast moet behoeden. Daarmee gaat het om een aanzienlijk langere mobiele kering dan de kering van 842 meter die (volgens de Vlaamse overheid) twee jaar geleden nog als ‘langste mobiele waterkering ter wereld’ gold.
De noodkering kan worden opgebouwd bovenop de dijk langs de Maas, wanneer het afvoerdebiet in de Maas ter hoogte van meetpunt Sint Pieter 3250 kubieke meter per seconde bedraagt. Dat is vergelijkbaar met de afvoer tijdens het hoogwater van juli 2021.
De kering bestaat uit metalen panelen van één meter of een halve meter hoog, ondersteund door driehoekige voetsteunen. De panelen worden afgedekt met een stevig zeil, waar een zware ketting overheen gelegd wordt zodat het zeil op zijn plaats blijft. Hoe dit er tezamen uitziet is te zien in dit filmpje van het waterschap. Dit type kering kwam goed uit de bus bij de testen die het waterschap in 2022 uitvoerde.
Tijdelijke oplossing
Het gaat om een tijdelijke oplossing in afwachting van permanente verbetering van de waterveiligheid van het gebied. Daar wordt aan gewerkt in het kader van project Zuidelijk Maasdal, waarin momenteel opties verkend worden voor dijkversterkingen en rivierverruiming. De eerste bevindingen daarvan zijn net opgeleverd.
De mobiele kering kost zo’n acht ton. Die kosten zijn gelijkelijk over de drie partijen verdeeld, laat een woordvoerder van de gemeente weten. Als de kering in de toekomst niet meer nodig is door het treffen van permanente maatregelen in het Zuidelijk Maasdal, kan hij op andere plekken in de provincie worden ingezet.
Oefenen
De noodkering kan in zo’n vier uur worden opgebouwd met de inzet van zestig mensen. Aankomend najaar zal daar voor het eerst mee worden geoefend. Het is de bedoeling om dat vervolgens structureel te blijven doen, bijvoorbeeld jaarlijks, aldus een woordvoerder van de gemeente. Het opbouwen van de kering zal worden gecoördineerd door het waterschap, en het MUMC+ zal een deel van de benodigde opbouwers beschikbaar stellen. De gemeente zorgt voor het afzetten van wegen in de omgeving.
MOBIELE KERINGEN
Omdat het gebruik van zandzakken tijdrovend en arbeidsintensief is, onderzoeken naast Waterschap Limburg ook andere waterschappen de mogelijkheden van mobiele keringen. In vergelijking met zandzakken is namelijk gebleken dat veel mobiele keringen sneller op te bouwen en op lange termijn beter herbruikbaar zijn. Ook vereisen ze lagere kosten qua hulpmiddelen en logistiek, waardoor de relatief hogere initiële investeringskosten gecompenseerd kunnen worden door herhaaldelijk gebruik. Om waterschappen in hun verkenningen te ondersteunen heeft STOWA vorig jaar (‘het jaar van de mobiele kering’) video’s en een rapport gemaakt, waarin van verschillende soorten mobiele keringen wordt uitgelegd hoe ze werken en binnen welke randvoorwaarden ze inzetbaar zijn. Dit rapport bouwt onder andere voort op onderzoek uit ‘proefpolder’ Flood Proof Holland, waar al meer dan tien jaar getest wordt hoe verschillende typen noodkeringen presteren op verschillende ondergronden en bij verschillende stromingen en weersomstandigheden.
