Slechts 10 procent van de tomatentelers die de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit in 2025 controleerde, gebruikten biociden (zoals desinfectiemiddelen en ratten- en muizengif) conform wet- en regelgeving. De andere 90 procent gebruikte middelen niet op de goede manier of hadden niet de juiste licentie.
“Wij hadden nog geen beeld van de naleving van de regels voor het gebruik van biociden op glastuinbouwbedrijven waar tomaten worden geteeld”, aldus de NVWA. “Daardoor hadden we ook geen beeld van de mogelijke risico’s voor mens, dier en milieu bij het onjuist gebruik van biociden.”
De dienst inspecteerde vorig jaar 29 willekeurig gekozen bedrijven die tomaten in kassen telen. Slechts 3 van de gecontroleerde bedrijven – twee biologische telers en een proefbedrijf waar tomatenrassen worden getest – hielden zich aan de regels. In totaal constateerde de NVWA 87 overtredingen, met zo’n 2 tot 6 verschillende overtredingen per bedrijf. Hiervan werden er 82 begaan door de telers zelf, en 5 door ingehuurde bedrijven.
De ‘naleefmeting’ richtte zich op het gebruik van biociden. Daaronder vallen bijvoorbeeld knaagdierbestrijdingsmiddelen (zoals ratten- en muizengif) en desinfectiemiddelen die in de tomatenteelt worden gebruikt voor het ontsmetten van waterleidingen, teeltgoten en de kas als geheel.
Crazy roots
Veelvoorkomende overtredingen betroffen een onjuist gebruik van desinfectiemiddelen zoals natriumhypochloriet, chloordioxide en waterstofperoxide (gestabiliseerd met zilver). In de tomatenteelt worden deze middelen onder andere gebruikt om biofilms uit waterleidingen te verwijderen. De waterleiding moet dan worden nagespoeld met drinkwater, zodat er schoon water naar de planten gaat. In 11 gevallen werd echter geconstateerd dat desinfectiemiddelen continu werden toegevoegd aan het irrigatiesysteem. Dit kan ertoe leiden dat de middelen in het milieu terechtkomen, bijvoorbeeld via lekkage naar omringend oppervlaktewater.
Meerdere telers verklaarden dat ze op aanraden van een externe adviseur waterstofperoxide aan het waterafgiftesysteem hadden gedoseerd ter voorkoming van ‘crazy roots’, een bacteriële infectieziekte die tot overmatige wortelgroei leidt. Op websites van leveranciers trof de NVWA inderdaad reclame aan voor het bestrijden van ‘crazy roots’ met een biocide. Het is echter verboden om een biocide in te zetten als bestrijdingsmiddel, en om daar reclame voor te maken.
Niet-toegelaten middelen
Ook uit adviesrapporten die de NVWA inzag bleek dat teeltadviseurs soms doseringen en toepassingen van biociden aanraden die niet conform wet- en regelgeving zijn. Ook bleek bij 16 inspecties dat niet-toegelaten biociden werden gebruikt, zoals de toevoeging van natriumhypochloriet (chloor) aan een schoonwaterbassin en een dompelbad voor tomaten.
Verder werd bij 10 inspecties een onjuist gebruik van ratten- en muizengif aangetroffen. De gebruikte knaagdierbestrijdingsmiddelen betroffen voornamelijk producten op basis van difethialon, een bloedverdunner die zeer giftig is voor niet alleen ratten en muizen, maar ook (bijvoorbeeld) het onderwaterleven. Voor het gebruik van zulke middelen is een speciale licentie nodig, en die hadden 6 van de geïnspecteerde bedrijven niet.
Insecticiden
Ook merkte de dienst in vier gevallen op dat een bestrijdingsmiddel (het insecticide deltamethrin of pyridaben) vermengd werd met een biocide (formaldehyde), en dat dit mengsel vervolgens verneveld werd om een lege kas te ontsmetten tijdens de teeltwissel. Deze bestrijdingsmiddelen mogen echter niet worden verneveld in een lege kas. Ook mag een biocide niet worden vermengd met een bestrijdingsmiddel. Deze overtredingen worden nog strafrechtelijk onderzocht.
De NVWA spreekt al met al van ‘ernstige overtredingen’ die risico’s kunnen opleveren voor mens en milieu. Aan de 26 bedrijven die in overtreding waren zijn boetes opgelegd. De dienst vindt het grote aantal overtredingen ‘zeer verontrustend’, en is hierover in gesprek met Glastuinbouw Nederland. De resultaten zullen ook worden besproken met het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, dat verantwoordelijk is voor het biocidenbeleid.
LEES OOK
H2O Actueel: \'Chemievrije teelt enige oplossing voor kassen die maar blijven lekken\'
H2O Actueel: Schieland spot met drones illegale lozingen in glastuinbouwgebied
H2O Actueel: Naleving van wet- en regelgeving voor gewasbescherming flink gedaald in de sierteelt
H2O Podium: Gifgebruik bestaat bij de gratie van onwetendheid
H2O Premium: Delfland zoekt het lek in de kas
