Ga naar inhoud

Nieuwe satelliet kan bodemdaling vanuit de ruimte tot op de centimeter in kaart brengen

Door Tim Koorn
Nieuwe satelliet kan bodemdaling vanuit de ruimte tot op de centimeter in kaart brengen
Bossen en moerasgebieden aan de oevers van de Forest River in North Dakota (VS), vastgelegd door de NISAR-satelliet (augustus 2025) | Beeld NASA/JPL-Caltech
Gepubliceerd:

De NISAR-satelliet die vorig jaar door de NASA en de Indian Space Research Organisation (ISRO) is gelanceerd, lijkt te doen wat hij belooft. Aan de hand van bodemdaling in Mexico-Stad demonstreren de ruimtevaartorganisaties nu de potentie, en ‘dit is nog maar het begin’. ‘We zullen een stroom aan nieuwe ontdekkingen van over de hele wereld gaan zien.’

De satelliet is ontworpen om subtiele veranderingen in het aardoppervlak tot op de centimeter nauwkeurig te detecteren. De NISAR is uniek in zijn soort, en gaat ons volgens NASA in staat stellen om het land- en ijsoppervlak van de aarde ‘als nooit tevoren’ te monitoren.

De satelliet beweegt zich in een zogeheten zonsynchrone baan rondom de aarde, wat betekent dat hij met regelmatige tussenpozen over dezelfde gebieden vliegt; iedere 12 dagen bezoekt hij dezelfde plek. Hij kan dag en nacht door wolken, (lichte) regen en begroeiing heen ‘kijken’, en bodemeigenschappen zoals de bodemvochtigheid, oppervlakteruwheid en bodembeweging in kaart brengen.

Waterinfrastructuur
De NISAR-missie is bedoeld om continue fenomenen zoals bodemdaling, het smelten van gletsjers en zeeijs, en verschuivingen van land, ijs of kustlijnen te monitoren, en te observeren hoe bossen en moerasgebieden, landbouwgrond en permafrost in de loop der tijd veranderen. Ook kan de satelliet gaan helpen om binnen een kort tijdsbestek in kaart te brengen hoe het aardoppervlak verandert vóór, tijdens en na natuurrampen zoals overstromingen, aardbevingen en bosbranden.

NASA verwacht dat het waarnemen van de voortekenen en gevolgen van zulke rampen overheden kan helpen om erop te anticiperen en reageren, en dat de gegevens die NISAR verzamelt waterbeheerders in staat kunnen stellen om bodembewegingen rondom dijken, dammen en waterleidingen eerder in de gaten te krijgen.

Volgens NASA gaat het om het meest geavanceerde radarsysteem dat ooit door NASA of ISRO is gelanceerd, en zal NISAR dagelijks meer gegevens genereren dan welke eerdere satelliet van beide agentschappen dan ook. Gedurende zijn eerste missie zal de NISAR dagelijks zo’n 80 terabyte aan data genereren, die voor iedereen toegankelijk is.

Mexico-Stad
Na een testperiode heeft NISAR nu zijn eerste operationele maanden volbracht. Aan de hand van metingen die de satelliet tussen oktober en januari verricht heeft boven Mexico-Stad, één van de snelst dalende steden ter wereld, demonstreerde NASA vorige week de eerste resultaten.

Met behulp van NISAR-gegevens is in kaart gebracht dat de bodem in delen van Mexico-Stad met meer dan 2 centimeter per maand daalt (donkerblauwe kleur op onderstaand kaartje). Dit is grotendeels te wijten aan de grootschalige winning van grondwater, waarvan ongeveer 60 procent van het drinkwater voor de (in watercrisis verkerende) stad gemaakt wordt. De gele en rode gebieden zijn waarschijnlijk ruissignalen, waarvan NASA verwacht dat deze zullen afnemen naarmate NISAR meer gegevens verzamelt. 

NASA bodemdaling Mexico City verkleind

Met behulp van NISAR-gegevens is in kaart gebracht dat de bodem in delen van Mexico-Stad met meer dan 2 centimeter per maand daalt (blauwe gebieden) | Beeld NASA/JPL-Caltech/David Bekaert

Een ander herkenbaar punt dat NASA op deze afbeelding heeft aangemerkt is El Ángel de la Independencia, een monument dat in 1910 gebouwd is ter herdenking van 100 jaar onafhankelijkheid. Aan het meer dan 30 meter hoge standbeeld zijn in de loop der jaren 14 treden aan de sokkel toegevoegd, omdat de grond eromheen geleidelijk verzakt is.

“Beelden zoals deze zijn nog maar het begin voor NISAR", denkt lucht- en ruimtevaartingenieur David Bekaert, wie namens de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek lid is van het NISAR-wetenschapsteam. “Dankzij de unieke detectiemogelijkheden van NISAR en zijn consistente wereldwijde dekking zullen we een stroom aan nieuwe ontdekkingen van over de hele wereld gaan zien.”

Tags: Actueel

Meer in Actueel

Bekijk alles

Meer van Tim Koorn

Bekijk alles