Van de twaalf mogelijke varianten voor vernieuwing van het spui- en gemaalcomplex in IJmuiden zijn er nog drie over die als meest kansrijk gelden. Rijkswaterstaat onderwerpt deze drie de komende maanden aan nader onderzoek, wat voor de zomer tot een voorkeursalternatief moet leiden.
De drie resterende varianten gaan alle uit van een geheel nieuw complex, en dus niet van renovatie van het huidige, zo meldt Rijkswaterstaat op de website. De afvoercapaciteit wordt van 260 kubieke meter per seconde uitgebreid naar 410 kuub, zodat ook in de toekomst voldoende water kan worden afgevoerd.
Door zeespiegelstijging zal de waterafvoer straks alleen nog via het gemaal kunnen plaatsvinden en niet meer via de spuisluizen, zo is de verwachting. Zelfs nu is dat soms al problematisch. Daarnaast is het uit 1975 daterende complex sterk verouderd.
In november 2023 is Amsterdam maar nauwelijks aan een ramp ontsnapt, zo bleek naderhand uit een evaluatie. Door een technische storing lukte het toen niet om de spuisluizen te openen, waardoor het zeewater vier uur lang door de spuikokers binnenstroomde.
Afvoerpunt
Het spui- en gemaalcomplex bij de Zeesluis van IJmuiden is van essentieel belang voor de waterhuishouding in het noordelijk deel van de Randstad. Het is het afvoerpunt van het Amsterdam-Rijnkanaal en het Noordzeekanaal en daarmee beschermt het 4 miljoen inwoners maar ook vitale infrastructuur tegen wateroverlast.
Eind 2024 begon Rijkswaterstaat daarom met een planstudie om samen met betrokken partijen tot een ‘toekomstbestendige oplossing’ te komen. Deze studie omvat vier fasen, waarvan de tweede eind 2025 is afgerond.
Daarin zijn twaalf mogelijke varianten onderzocht: vier varianten gericht op renovatie van het bestaande gemaal en uitbreiding door nieuwbouw en acht varianten voor een geheel nieuw gemaalcomplex.
Minimaal honderd jaar
Volgens Rijkswaterstaat, dat de conclusies nu deelt, onderscheiden de drie overgebleven varianten zich op meerdere kenmerken positief. Een daarvan is de voorwaarde dat het spui- en gemaalcomplex ook tijdens de vernieuwing moet blijven functioneren. “Dit is het meest gegarandeerd bij de bouw van een nieuw gemaal”, aldus de dienst.
Nieuwbouw biedt bovendien voldoende ruimte voor eventuele uitbreiding, mocht die later nodig blijken. De constructie moet minimaal honderd jaar meegaan. Het verschil tussen de varianten zit vooral in de plek van de nieuwbouw (huidige locatie of Binnenspuikanaal) en de manier waarop deze wordt gerealiseerd.
In de derde fase, die nu loopt, worden de gekozen varianten verder geanalyseerd, uitgewerkt en opnieuw beoordeeld. In de vierde fase wordt het uiteindelijke voorkeursalternatief vervolgens uitgewerkt tot een voorontwerp, waarbij ook naar de effecten op het milieu wordt gekeken.
2,3 miljard euro
Eind januari schreef demissionair minister Robert Tieman (Infrastructuur en Waterstaat) in een brief aan de Tweede Kamer nog dat het complex uiterst kwetsbaar is. De bouw van een nieuw gemaal zal volgens hem 1,4 miljard tot 2,3 miljard euro gaan kosten.
De provincie Noord-Holland riep het kabinet vervolgens op het besluit hierover niet naar het nieuwe kabinet door te schuiven, maar snel duidelijkheid te geven.
