Het Openbaar Ministerie heeft besloten geen onderzoek te starten naar het voormalig bedrijf Custom Powders in Helmond, dat jarenlang PFAS-houdend afvalwater op het riool loosde. Ook voormalig leidinggevenden van het bedrijf zullen niet strafrechtelijk worden vervolgd.
Custom Powders was een bedrijf dat in opdracht van Chemours (voorheen DuPont) Teflon-houdend water tot Teflonpoeder droogde. In 2017 kwam het bedrijf bij waterschappen Aa en Maas en De Dommel in beeld als bron van PFAS-lozingen, toen hoge concentraties van de PFAS-stof GenX gemeten werden op twee rioolwaterzuiveringsinstallaties. Na uitgebreid onderzoek bleek het Helmondse bedrijf – dat aanvankelijk nog verklaarde niet verantwoordelijk te zijn – een significante bron van PFAS. Zo werd in een put op het bedrijfsterrein een concentratie van 6.700.000 nanogram GenX per liter gemeten. Ook via de schoorsteen verspreidde het bedrijf de PFAS-stoffen GenX en PFOA naar de omgeving.
Vorig jaar bracht een uitzending van Zembla nieuwe informatie over de aard en schaal van de verontreinigingen aan het licht. De onderzoeksjournalisten spraken met meerdere oud-medewerkers, waaronder Chris Morrison, wie zo’n 25 jaar voor Custom Powders werkte. In het televisieprogramma vertelt Morrison dat hij en zijn collega’s het PFAS-houdend afvalwater, dat na het droogproces resteerde, (ongezuiverd) op het riool moesten lozen. Ook werd in het programma belicht hoe opdrachtgever Chemours het bedrijf lange tijd in onwetendheid liet over eigenschappen van de stoffen in dit water. In Morrisons bloed werd uiteindelijk 6.293.000 nanogram PFOA per liter gemeten – nagenoeg dezelfde concentratie als het gehalte dat in de rioolput werd gemeten. (Ter referentie: de jaargemiddelde milieukwaliteitsnorm voor zoete oppervlaktewateren is 48 nanogram PFOA per liter.)
Na de uitzending deden Waterschap Aa en Maas en de Gemeente Helmond aangifte tegen zowel Custom Powders als Chemours. Inmiddels, schreef het OM gisteren op haar website, is Custom Powders echter failliet. En ‘een failliet bedrijf kan niet strafrechtelijk worden vervolgd, ook niet om eventuele schade te verhalen’. Ook een onderzoek naar de toenmalige leidinggevenden van Custom Powders gaat het OM niet aan beginnen, want ‘zulke onderzoeken zijn altijd ingewikkeld en kosten veel tijd, vooral als de mogelijke overtredingen lang geleden hebben plaatsgevonden, in dit geval mogelijk al vanaf 1998’. ‘Bewijs is dan moeilijk te vinden’, aldus het OM, en de aangiftes van het waterschap en de gemeente zouden ‘onvoldoende concrete aanwijzingen’ bevatten om de rol van de leidinggevenden verder te onderzoeken.
Aangifte Chemours
Ook naar de betrokkenheid van Chemours gaat het OM geen onderzoek starten, omdat er al een groot strafrechtelijk onderzoek (genaamd ‘Dahlia’) naar Chemours gaande is. Dit onderzoek bevindt zich in een vergevorderd stadium, en het OM vindt het belangrijk dat deze zaak ‘zonder vertraging’ aan de strafrechter wordt voorgelegd. Het starten van een nieuw onderzoek zou dit proces kunnen vertragen, en dat vindt het OM in deze fase onwenselijk. Wel kunnen de gemeente en het waterschap proberen hun schade vergoed te krijgen via een aparte schadevergoedingsprocedure, aldus het OM.
Zowel het waterschap als de gemeente hebben aangegeven dat ze het jammer vinden dat het OM geen vervolg zal geven aan de aangiften, maar dat ze de overwegingen van het OM begrijpen. “De komende periode gaan we overwegen of we ons hierbij voegen of nog stappen gaan ondernemen. We hechten er veel waarde aan dat de vervuilers verantwoordelijk worden gehouden”, aldus het waterschap. Ook de gemeente gaat zich beraden op eventuele vervolgstappen.
