Bij meer dan de helft van de meetpunten in glastuingebieden worden jaarlijks nog een of meer bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater aangetroffen. Dat blijkt uit een onderzoek in opdracht van Natuur & Milieu. De natuurorganisatie concludeert dat chemievrije teelt de enige manier is om het waterleven te beschermen.
Volgens Natuur & Milieu leeft het idee breed dat de Nederlandse glastuinbouw een gesloten systeem is, waarin water, kunstmest en bestrijdingsmiddelen binnen de kas blijven. "Dat beeld is hardnekkig, maar onjuist. De gesloten kas blijkt lek", zo luidt de conclusie op basis van het onderzoek, dat werd uitgevoerd door BWZ Ingenieurs.
De afgelopen jaren is veel geïnvesteerd in het dichten van kassen en het zuiveren van afvalwater. Uit de analyse van de meetgegevens van landelijke watermeetnetten in glastuinbouwgebieden blijkt dan ook dat het aantal normoverschrijdingen tussen 2014 en 2024 fors is gedaald. "Dat is positief nieuws", aldus Natuur & Milieu.
Toch ontdekten de onderzoekers dat nog bij minstens 60 procent van de meetpunten jaarlijks een of meerdere stoffen de toegestane normen overschrijden. Bovendien waren die overschrijdingen vaak fors: meerdere keren boven de norm, met uitschieters tot meer dan honderd keer de toegestane waarde.
Toxische druk
De oorzaken zijn niet onderzocht, maar kunnen variëren van lekkages en lozingen tot ventilatie via open ramen. "Technische maatregelen en handhaving alleen zijn niet genoeg", meent Rob van Tilburg van Natuur & Milieu. "Zolang chemische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt, blijven schadelijke stoffen in het water terechtkomen. Chemievrije teelt is daarom noodzakelijk."
De onderzoekers keken ook naar de zogenaamde toxische druk, het gecombineerde effect van meerdere stoffen tegelijk. Daardoor kunnen ook lage concentraties van verschillende stoffen grote gevolgen hebben voor het waterleven.
Bij de helft van de meetpunten bleek die toxische druk nog altijd zo hoog dat soorten kunnen verdwijnen. De glastuinbouw scoort daarbij relatief slecht: het aandeel locaties met een hoge toxische druk ligt meer dan twee keer zo hoog als het landelijk gemiddelde voor oppervlaktewater.
Naar de bron
De rijksoverheid en de glastuinbouwsector hebben met elkaar afgesproken dat er uiterlijk in 2027 niet meer ‘gelekt’ mag worden. Het Hoogheemraadschap van Delfland bijvoorbeeld is mede daarom ook flink gaan inzetten op handhaving.
Natuur & Milieu meent, gezien de onderzoeksresultaten, dat 2027 zonder extra maatregelen niet haalbaar is. "De sector heeft laten zien dat verbetering mogelijk is, maar om dit probleem echt aan te pakken moeten we naar de bron kijken en het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen drastisch verminderen."
