Nergens in de oceaan is nog een plek te vinden die niet is aangetast door chemische vervuiling. Dat concludeert een internationale groep van onderzoekers, waaronder twee van het NIOZ, uit een analyse van ruim 2300 zeewatermonsters. Zelfs op locaties die als relatief ongerept worden beschouwd, troffen zij sporen van door de mens geproduceerde chemicaliën aan.
De onderzoekers verwachtten dat pesticiden en geneesmiddelen de hoogste concentraties mens-gerelateerde (antropogene) chemicaliën zouden vormen. Maar dat waren vooral industriële verbindingen zoals kunststoffen, smeermiddelen en consumentenproducten. En die bleken veel overvloediger en wijder verspreid dan eerder aangenomen.
"Vooral de omvang was verrassend", zegt biogeochemicus Andreas Haas van het nationale oceanografische instituut NIOZ. Samen met zijn collega Lisa Schellenberg werkte hij mee aan het internationale onderzoek onder leiding van de University of California, Riverside. Daarvoor werden de afgelopen tien jaar ruim 2300 zeewatermonsters uit kustgebieden van de Stille, Atlantische en Indische Oceaan verzameld en geanalyseerd. De resultaten zijn deze week gepubliceerd in Nature Geoscience.
Volgens de onderzoekers gaat het om een van de meest uitgebreide chemische meta-analyses van kustwateren tot nu toe. Naar plastic afval in de oceaan en stijgende temperaturen die wijzen op klimaatverandering wordt al decennia onderzoek gedaan. Maar over de duizenden synthetische chemicaliën die in zee belanden was nog weinig bekend.
Riviermondingen
"Dit soort onderzoek was altijd nogal kostbaar", weet Haas, die zich vooral richtte op Curaçao, Caribisch Nederland en het Frans-Polynesische eiland Mo’orea. "Maar het wordt steeds goedkoper. En we konden gebruikmaken van monsters die voor andere onderzoeksdoeleinden zijn verzameld, zoals de gezondheid van koraalriffen, algenbloei en de koolstofcyclus."
De wetenschappers keken naar de gedetecteerde organische stoffen in de monsters. Deels waren dat natuurlijke stoffen, maar gemiddeld kon 2 procent geïdentificeerd worden als een van 248 door de mens gemaakte verbindingen. In de open oceaan was dat gemiddeld 0,5 procent, in kustgebieden 20 procent en in bijvoorbeeld riviermondingen met onbehandeld of slecht gezuiverd afvalwater zelfs 50 procent.
De onderzoekers ontdekten ook dat deze antropogene chemicaliën tot ver op zee in stand blijven. Zelfs meer dan 20 kilometer uit de kust waren door de mens afkomstige verbindingen goed voor ongeveer 1 procent van de gedetecteerde organische stof. "Op wereldschaal is dat een enorme hoeveelheid materiaal."
Nanoplastics
Ook afgelegen koraalrifsystemen, vaak gezien als een van de meest ongerepte mariene omgevingen, vertoonden duidelijke chemische sporen van menselijke activiteit in de buurt, van landbouw- en kustontwikkeling tot toerisme.
Veel vragen staan nog open, erkennen de onderzoekers. Zo zitten sommige van de door de mens gemaakte verbindingen op de grens van traditionele organische moleculen en nanoplastics, waardoor de scheidslijn tussen chemische vervuiling en plasticvervuiling vervaagt. Daarnaast richt het onderzoek zich vooral op Noord-Amerika en Europa, omdat daar data van waren.
Ze beschouwen hun analyse als een eerste overzicht; aanvullende gerichte analyses blijven nodig. Door alle gegevens uit hun studie openbaar te maken, hopen ze het onderzoek te versnellen en "een vollediger begrip van de chemische impact van de mens op de oceaan mogelijk te maken".
