De vereniging van Nederlandse drinkwaterbedrijven die water uit de Rijn winnen, roept de regionale Duitse overheid in Keulen op om paal en perk te stellen aan PFAS-lozingen in de Rijn bij het chemiepark in Leverkusen.
Uit openbare meetgegevens blijkt dat de zeer moeilijk afbreekbare PFAS-stof perfluorbutaansulfonzuur permanent in vrij hoge concentraties wordt aangetroffen in afvalwater in de Rijn bij het lozingspunt van een rioolwaterzuivering in Leverkusen-Bürrig. In maart is zelfs een piek gemeten van 1,8 kilogram PFAS op één dag. Het afvalwater vanuit het lozingspunt in Leverkusen in de Rijn bevat structureel hoeveelheden PFAS boven de vastgestelde oriëntatiewaarde voor milieu- en gezondheidsschade.
Volgens de Duitse autoriteiten worden de pieken mogelijk veroorzaakt door drainagewater afkomstig van een industriële stortplaats op het terrein van ChemPark Leverkusen.
Voor de Nederlandse Rijn-drinkwaterbedrijven verenigd in RIWA-Rijn is het aanleiding om een brief te sturen naar de Bezirksregierung in Keulen, met de oproep om toezicht en aanvullende maatregelen te nemen tegen de PFAS-lozingen vanuit het chemiepark in Leverkusen. “Wij constateren uit ons eigen meetprogramma dat de PFAS-concentraties in de Rijn bij Lobith in 2025 hoger zijn dan in voorgaande jaren. Het is aannemelijk dat het effluent van Leverkusen-Bürrig hieraan bijdraagt”, zegt RIWA-Rijn directeur Gerard Stroomberg.
Monitoring
Ook plaatst RIWA-Rijn kanttekeningen bij de huidige monitoring van schadelijke stoffen in afvalwater. “De gehanteerde rapportagegrens voor PFAS ligt hoger dan gebruikelijk op vergelijkbare locaties en ook de meetfrequentie is de afgelopen jaren afgenomen. Dit bemoeilijkt een adequate monitoring van de werkelijke belasting van de Rijn”, aldus Stroomberg.
De vereniging van drinkwaterbedrijven roept de regionale overheid in Keulen op om strenger toe te zien op het lozen van afvalwater met veel PFAS. “Hoewel wij begrijpen dat de juridische mogelijkheden beperkt zijn, zien wij tegelijkertijd dat er wel degelijk ruimte is om aanvullende eisen te stellen aan de behandeling van afvalwater”, aldus Stroomberg. “Een effectieve aanpak bij de bron is essentieel om verdere PFAS-belasting van de Rijn te voorkomen.”
De brief van RIWA-Rijn aan de Duitse overheid in Keulen is ook openbaar gemaakt voor de Duitse media, inclusief een Duitstalig persbericht.
Zorgen over PFAS
In Nederland zijn ruim vijf miljoen Nederlanders voor hun drinkwater afhankelijk van de Rijn. Mede door de aanwezigheid van PFAS staan de drinkwaterbedrijven voor steeds hogere kosten om bij de bereiding van drinkwater alle schadelijke stoffen te verwijderen.
RIWA-Rijn maakt zich al langere tijd zorgen over de hoge PFAS-concentraties in de Rijn, mede door afvalwaterlozingen van Duitse chemiebedrijven.
In 2024 stuurden de Nederlandse drinkwaterbedrijven in het stroomgebied van de Rijn een scherpe brief aan de Bondsregering in Berlijn om hun zorgen te uiten over PFAS. De toenmalige milieuminister Steffi Lemke kreeg vanuit Nederland de vraag waarom voor de Duitse industrie nog altijd geen grenswaarden zijn ingesteld voor lozingen van PFAS.
Kortgeleden zijn in de Duitse Bondsdag vragen gesteld aan de regering over milieugevaarlijke stoffen in de Rijn, die problematisch zijn voor de Nederlandse drinkwaterwinningen.
Moeilijke interpretatie
In de Internationale Rijncommissie hebben Nederland, Duitsland, Frankrijk en Zwitserland met elkaar afgesproken om meetmethoden, normstellingen en emissiebronnen van PFAS in het stroomgebied van de Rijn met elkaar uit te wisselen. Dit najaar wordt dat rapport opgeleverd.
"Op basis van deze informatie willen we afspraken maken over maatregelen. In 2027 zal PFAS ook bij de Rijnministerconferentie op de agenda staan”, laat een woordvoerster van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat desgevraagd weten. Zij plaatst wel een kanttekening: “We hebben geconstateerd dat de gegevens moeilijk zijn te interpreteren, omdat onze landen op verschillende manieren rapporteren. We hebben dit gedeeld met de Europese Commissie, we willen dit graag op Europees niveau harmoniseren.”
