Voor het vijfde jaar op rij is een recordaantal rivierbarrières in Europa verwijderd. In 2025 ging het om 603 dammen, duikers en stuwen, waar dat er een jaar eerder nog 542 waren. Dat blijkt uit het nieuwste jaaroverzicht van Dam Removal Europe, een samenwerkingsverband van zes organisaties dat zich inzet voor het herstel van vrij stromende rivieren.
Door de ontmanteling van de ruim zeshonderd barrières vorig jaar kan zeker 3740 kilometer rivier weer vrij stromen, stelt Dam Removal Europe. Dat zorgt voor meer klimaatbestendigheid, verbeterde water- en voedselzekerheid en herstel van biodiversiteit en zoetwaterecosystemen.
Sinds de oprichting in 2020 is het aantal damverwijderingen verzesvoudigd, van 101 toen naar 603 nu. Dat komt ook doordat het aantal deelnemende landen is toegenomen: met de aansluiting van Noord-Macedonië en IJsland vorig jaar zijn dat er inmiddels 29.
Duikers en stuwen
Zweden voert de lijst aan met 173 verwijderde barrières, gevolgd door Finland en Spanje. In Nederland zijn er vorig jaar 7 verwijderd. Het merendeel betreft overigens geen echte dammen, maar (verouderde) duikers en stuwen. Voor heel Europa gaat het om 50 procent duikers, 31 procent stuwen en 10 procent dammen.
Maar juist deze relatief eenvoudige ingrepen zijn kosteneffectief en leveren op grote schaal een belangrijke bijdrage aan herstel, aldus het Wereld Natuur Fonds (WWF-NL), een van de aangesloten organisaties, in een persbericht.
Trekvissen
Voor trekvissen vormen dammen en stuwen een groot obstakel. In eerder onderzoek werden wereldwijd alleen al zo’n 58.000 grote dammen geteld, waardoor veel soorten hun paai- en voedselgebieden niet of nauwelijks kunnen bereiken. In de Verenigde Staten zijn daarom de afgelopen decennia al zeker 1500 dammen, stuwen en sluizen weggehaald.
Europese rivieren tellen meer dan 1,2 miljoen kunstmatige barrières, waarvan er volgens WWF inmiddels veel overbodig zijn. Toch blokkeren ze nog steeds de natuurlijke stroming van water, sediment en voedingsstoffen en de migratie van kwetsbare soorten als zalm, steur, paling en forel.
Freshwater Challenge
Dam Removal Europe werd zes jaar geleden gestart door WWF, The Rivers Trust, The Nature Conservancy, European Rivers Network, Rewilding Europe en Wetlands International Europe. Het initiatief zet zich in voor het herstellen van vrij stromende rivieren in Europa en maakt damverwijdering tot een belangrijke herstelmaatregel.
Die inspanningen dragen volgens WWF direct bij aan de Europese Natuurherstelverordening, die als doel heeft om uiterlijk in 2030 ten minste 25.000 kilometer aan rivieren weer vrij stromend te maken, en aan de Freshwater Challenge, die voor die tijd wereldwijd 300.000 kilometer aangetaste rivieren wil herstellen.
