Alle zorgen van boeren en omwonenden ten spijt, ziet de Provincie Overijssel zich genoodzaakt om door te gaan met het vernatten van hoogveengebieden. De provincie is gehouden aan de wettelijke opgave om de achteruitgang van Natura 2000-gebieden te stoppen, stellen de Gedeputeerde Staten. “Nu een pas op de plaats maken voor het nemen van hydrologische maatregelen, past daar niet bij.”
Al langere tijd is er onrust over het langer vasthouden van water in en rondom hoogveengebieden in de Natura 2000-gebieden Wierdense Veld, Engbertsdijksvenen en Haaksbergerveen. Het merendeel van het hoogveen in deze gebieden is zogeheten herstellend hoogveen. Op grond van wettelijke Natura 2000-doelstellingen moet de provincie zorgen voor de ontwikkeling van zogeheten actief hoogveen. Van actief hoogveen is sprake wanneer de kern van een hoogveengebied uitsluitend door regenwater gevoed wordt, door vasthouden van dat regenwater een hogere grondwaterspiegel heeft dan zijn omgeving, en er veenvorming optreedt.
Hiervoor is het noodzakelijk dat weinig (< 40 mm/jaar) of geen wegzijging naar de ondergrond optreedt, en dat ondanks verschillen in neerslag en verdamping de grondwaterstand ten opzichte van het veenoppervlak weinig fluctueert. Hoogveen ligt altijd hoger dan zijn omgeving, waardoor zijwaartse afstroming van grond- en oppervlaktewater kan plaatsvinden. Deze wegzijging wil de provincie beperken en meer water in en rond de Natura 2000-gebieden vasthouden, onder andere door grondwaterstanden te verhogen, sloten en greppels te dempen en kades aan te leggen.
Zorgen en protest
De plannen leidden tot onrust bij boeren en omwonenden, die zorgen hebben over mogelijke gevolgen zoals wateroverlast in huizen en op landbouwgrond, en minder ruimte voor boerenbedrijven door herbestemming van landbouwgrond naar natuurgebied. Het bracht de provincie in conflict met verschillende grondeigenaren, zoals graaf Van Rechteren Limpurg van Landgoed Huize Almelo, wie grote delen van het gebied rondom de Engbertsdijksvenen bezit en deze grond aan boeren verpacht.
Bij de vergadering van de Statencommissie Landbouw en Natuur spraken woensdag verschillende belanghebbenden in, zoals Jan Brunsman van Plaatselijk Belang de Pollen West-Geesteren, wie zo\'n 600 inwoners ten zuiden van Engbertsdijksvenen vertegenwoordigt. “In de plannen staat dat de vernatting geen negatieve effecten gaat hebben, maar ons dorp ligt 8 tot 12 meter lager”, aldus Brunsman. “Wij twijfelen aan de betrouwbaarheid.”
Motie BBB
Eind maart werd in de Tweede Kamer een motie aangenomen van Caroline van der Plas (BBB), wie met een bustour was rondgeleid door Platform Engbertsdijksvenen. Van der Plas betwijfelde of de ontwikkeling van actief hoogveen ‘in dit gebied hydrologisch en ecologisch überhaupt haalbaar is’, en eiste daarom een haalbaarheidsstudie, een onderzoek naar ‘welke overwegingen en aannames ten grondslag liggen aan de keuze om dit gebied zo te veranderen’, en een onderzoek ‘of de gekozen natuurdoelen opwegen tegen de extreme gevolgen voor bewoners en ondernemers’.
In de Provinciale Staten vond de motie van Van der Plas weerklank bij zes partijen, die ervoor pleitten om uitvoering van de maatregelen op te schorten in afwachting van de aangevraagde onderzoeken. Ook vroegen Statenleden zich af hoe de Gedeputeerde Staten het verklaarden “dat de omgeving van de hoogveengebieden vernat moet worden, terwijl Nederland Flevoland heeft ingepolderd, de Afsluitdijk heeft gebouwd en diverse technische maatregelen kan treffen om droge voeten te houden?”.
Pas op de plaats
In een dinsdag verzonden brief aan de Provinciale Staten zijn de Gedeputeerde Staten duidelijk: een opschorting gaat er niet komen. De maatregelen zijn op uitgebreid onderzoek gebaseerd, aldus de GS, en “we moeten voldoen aan de wettelijke opgave om de achteruitgang van de natuur te stoppen”. “Nu een pas op de plaats maken voor het nemen van hydrologische maatregelen, past daar niet bij.”
Daarbij houden de GS ook rekening met advies van de Ecologische Autoriteit, die ‘met klem’ heeft aangeraden om de vernatting voort te zetten, onder andere omdat ‘rond veel gebieden herstel van de waterhuishouding ecologisch de enige mogelijkheid [is] om de natuur van voldoende water van goede kwaliteit te voorzien’.
Bloedserieus
Ook voor de door Statenleden voorgestelde aanpassing van natuurdoelen zien de GS geen aanleiding. “Het schrappen of wijzigen van de begrenzing van een Natura 2000-gebied is alleen mogelijk bij feitelijke onjuistheden, nieuwe inzichten in habitatdefinities of nieuwe ecologische gegevens”, aldus de brief. Het schrappen van een gebied uit deze begrenzing vereist bovendien aantoonbare onmogelijkheid tot herstel. “Dat is voor de drie hoogveengebieden niet aan de orde, en wij moeten ons daarom actief blijven inspannen om de instandhoudingsdoelen van het Natura 2000-gebied te realiseren.”
“Ik neem de zorgen bloedserieus”, zei gedeputeerde Maurits von Martels (BBB) woensdag bij de commissievergadering. “Maar we hebben nou eenmaal natuurdoelen te halen.”
Wel boden de GS geruststelling over de gevreesde wateroverlast in woningen. “We garanderen dat woningen droog blijven en nemen hiervoor indien nodig mitigerende maatregelen, bijvoorbeeld door de aanleg van een sloot of drainage.”
