De Raad van de EU heeft op 17 februari in Brussel formeel een bijgewerkte lijst van verontreinigende stoffen die oppervlaktewater en grondwater aantasten, vastgesteld. De nieuwe lijst met prioritaire stoffen bevat pesticiden, farmaceutische producten en PFAS. De richtlijn scherpt ook de milieunormen voor diverse stoffen aan en versterkt de monitoring in de hele EU. Naar verwachting zal het Europees Parlement eind maart over de nieuwe regels stemmen.
Geschreven door Esther Rasenberg van Water News Europe
In september 2025 bereikten het voorzitterschap van de Raad en de vertegenwoordigers van het Europees Parlement een voorlopig politiek akkoord over de voorgestelde richtlijn tot herziening en actualisering van de lijsten met verontreinigende stoffen die oppervlaktewater en grondwater aantasten. De nieuwe regels zijn belangrijk voor de Kaderrichtlijn Water, de Grondwaterrichtlijn en de richtlijn inzake milieukwaliteitsnormen, en stemmen het EU-waterbeleid af op de meest recente wetenschappelijke inzichten. EU-landen krijgen tot 2039 de tijd om te voldoen aan de nieuwe normen voor zowel oppervlaktewater als grondwater. Voor stoffen met herziene en strengere milieukwaliteitsnormen voor oppervlaktewater is de uiterste datum 2033.
Beoordeling van het cocktaileffect
De EU-brede lijst met prioritaire stoffen is nu uitgebreid en bijgewerkt en omvat nu ook geneesmiddelen zoals pijnstillers, pesticiden, bisfenolen en per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS). Voor het eerst introduceert de richtlijn effectgerichte monitoring om het cumulatieve risico van gecombineerde stoffen te beoordelen. Het Europees Milieuagentschap waarschuwde in 2019 al dat het gevaar van het \'cocktaileffect\' van lagere concentraties chemicaliën in Europese meren, rivieren en andere oppervlaktewateren moest worden aangepakt.
Verschillende verontreinigende stoffen die al op de lijst staan, zullen nu onderworpen worden aan strengere milieukwaliteitsnormen, zoals PFAS en pesticiden. Ter ondersteuning van toekomstige evaluaties voegt de richtlijn ook microplastics en indicatoren voor antimicrobiële resistentie toe aan de EU-waterwatchlist, die helpt bij het volgen van stoffen die aanleiding geven tot bezorgdheid.
Nieuwe monitoringtechnologieën
De herziene richtlijn versterkt ook de verplichtingen voor EU-landen op het gebied van monitoring en rapportage, met als doel de waterkwaliteit en de transparantie in de hele EU te verbeteren. Lidstaten mogen gebruikmaken van teledetectie en aardobservatietechnologieën voor hun monitoring. Ze moeten rapporteren over de biologische kwaliteit, de chemische kwaliteit en de algehele toestand van waterlichamen, zodat er betrouwbaardere gegevens beschikbaar zijn in de hele EU.
