Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen (UvW) hebben een intentieverklaring ondertekend voor de oprichting van een landelijke taskforce staalslakken. Ook Omgevingsdienst Nederland en de GGD-GHOR sluiten aan. De samenwerking komt voort uit toenemende zorgen over risico’s voor mens en milieu en de financiële gevolgen voor lokale overheden.
De taskforce richt zich op bestaande toepassingen van staalslakken, een restproduct uit de staalindustrie dat al decennia wordt gebruikt als bouwmateriaal, onder meer in infrastructurele projecten. Na de tijdelijke stop die het kabinet deze zomer instelde voor het gebruik van staalslakken op risicovolle plekken, kregen gemeenten, provincies en waterschappen steeds meer vragen binnen over locaties waar het materiaal in het verleden al is toegepast.
Het is niet precies bekend op hoeveel plaatsen staalslakken zijn gebruikt. Dat maakt het voor overheden lastig om risico’s goed in te schatten. Staalslakken kunnen uitlogen en zo de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater kunnen beïnvloeden, een zorg die in verschillende regio’s speelt. De laatste tien jaar is bovendien duidelijk geworden dat het materiaal gezondheidsproblemen kan veroorzaken als het verkeerd wordt toegepast.
De nieuwe taskforce moet helderheid bieden. Een belangrijke opdracht is het landelijk in kaart brengen van de locaties waar staalslakken zijn toegepast én beoordelen waar sprake is van een verhoogd risico voor mens of milieu. Daarnaast komt er een centrale kennisfunctie, zodat overheden, bedrijven en burgers beter geïnformeerd zijn over de eigenschappen, risico’s en toepassingsmogelijkheden van het materiaal.
Staatssecretaris Thierry Aartsen ziet het belang van de samenwerking. “Met de tijdelijke stop hebben we een stevige maar noodzakelijke stap gezet om de risico’s van staalslakken direct te beperken. Er blijven echter veel vragen, vooral over de plekken waar staalslakken eerder zijn toegepast en nu nog liggen. Daarom is het waardevol dat we met al deze partijen samen de schouders eronder zetten en onze krachten bundelen in deze taskforce.”
Gevoelige locaties
Tijdens de VNG Bestuurdersdag werd een tweede intentieverklaring ondertekend, specifiek gericht op het financiële vraagstuk. Gemeenten moeten op ‘gevoelige’ locaties - zoals natuurgebieden en drinkwaterwingebieden - staalslakken verwijderen. Het kabinet stelde eerder al dat het materiaal daar niet meer mag worden toegepast. De VNG schat dat vrijwel elke gemeente meerdere locaties heeft die om sanering vragen, met kosten die uiteenlopen van tienduizenden tot enkele honderdduizenden euro’s per plek. Voor veel gemeenten zijn deze kosten niet op te brengen.
Nu de staatssecretaris voorstelt om binnen de taskforce te werken aan een structurele oplossing voor deze financiële last, is de motie aangehouden. De VNG spreekt van een “voortvarende” aanpak en hoopt dat gemeenten snel duidelijkheid krijgen over cofinanciering en de verdeling van kosten. Met de taskforce komt er voor het eerst een gezamenlijke landelijke aanpak voor bestaande toepassingen van staalslakken. De opdracht is omvangrijk: inventariseren waar staalslakken liggen, beoordelen waar risico’s spelen, en oplossingen ontwikkelen voor zowel de milieuproblematiek als de financiële gevolgen.
De komende maanden moet duidelijk worden hoe de taskforce wordt ingericht, welke informatie als eerste wordt verzameld en wanneer de betrokken partijen met voorstellen komen.
LEES OOK
H2O Actueel: Staalslakken onder de loep: zorgen om grond- en oppervlaktewaterkwaliteitH2O Actueel: Tijdelijk verbod op staalslakken op risicoplekken na groeiende zorgen over milieuschade
