Om Nederland beter voor te bereiden op weersextremen starten de waterschappen vandaag het landelijke initiatief ‘Watervangers’. Met het tuinseizoen in aantocht willen de waterschappen tuineigenaren dit voorjaar met raad en daad bijstaan bij het opvangen van regenwater. Op de Parade voor de Sint-Janskathedraal in Den Bosch werd vanmorgen het startsein gegeven door voorzitter van de Unie van Waterschappen Jeroen Haan en tuinexpert Lodewijk Hoekstra.
Met het oog op klimaatverandering hebben gemeenten en waterschappen het de afgelopen jaren al vaak gezegd: neemt u alstublieft een regenton, en haal wat tegels uit de tuin – alle beetjes helpen. Met steeds extremere regenval en extremere droogte in aantocht, wordt de volumeknop van deze boodschap nu ietsjes verder opengedraaid. Het hebben van een tuin komt met verantwoordelijkheid, en met praktische adviezen, subsidies en een uitgestoken helpende hand willen de waterschappen tuinbezitters laten zien hoe die verantwoordelijkheid kan worden genomen.
Watervangersbrigade
Bij het beperken van wateroverlast, watertekorten en waterschade is de bijdrage van inwoners immers onmisbaar, vindt de Unie. “Het werk van de waterschappen wordt steeds lastiger”, aldus Jeroen Haan. “Situaties waarin we te maken krijgen met te veel of juist te weinig water gaan vaker voorkomen. Natte voeten door extreme regenval en bijvoorbeeld schade aan de natuur door droogte kunnen we niet altijd voorkomen, maar we kunnen wel samen een belangrijke bijdrage leveren. Daarom kunnen waterschappen alle hulp gebruiken bij het opvangen van water. We roepen alle tuinbezitters van Nederland op om watervangers in te zetten.”
Tijd voor actie dus. Daarbij wordt ook de hulp ingeroepen van tuinontwerper Lodewijk Hoekstra, bekend van televisieprogramma Eigen Huis & Tuin. Als ambassadeur van de waterschappen zal Hoekstra de komende maanden met een ‘Watervangersbrigade’ door het land trekken om mensen te helpen met het afkoppelen van hun regenpijp, het installeren van een regenton of het aanleggen van verdiepte plantenborders. “Water afkoppelen en opvangen is voor elke tuin een goed idee”, aldus Hoekstra. “Het voorkomt wateroverlast in je buurt bij een hevige regenbui en je hebt je eigen watervoorraad in tijden van droogte.”
Regenwater opvangen verleerd
Voor de Grieken en Romeinen was het vroeger de normaalste zaak van de wereld dat ieder huishouden een zogeheten impluvium had voor het opvangen van regenwater. Ook in Nederland maakten we vroeger dankbaar gebruik van het water dat uit de hemel kwam vallen. Met name langs de kust had vrijwel elk huis een waterkelder, soms voor wel tienduizenden liters, vertelde hoogleraar water- en milieugeschiedenis Petra van Dam eens in de podcast van H2O.
Door de comfortabele stroom van permanent beschikbaar kraanwater die daarna op gang is gekomen, zijn we de kunst van regenwater voor huis en tuin benutten gaandeweg wat verleerd. In een enquête die in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onder 983 tuineigenaren is uitgevoerd, gaf 84 procent van de respondenten aan geen regenpijp te hebben afgekoppeld. Ook bleek dat zo’n 40 procent van deze tuineigenaren niet wist hoe die een regenton zou moeten aansluiten.
Datzelfde onderzoek concludeerde dat campagnemateriaal vaak een ‘stereotype’, relatief grote regenton laat zien. Omdat tuineigenaren kunnen betwijfelen of die wel in hun tuin past, adviseerden de gedragsspecialisten om voortaan een grotere diversiteit aan regentonnen en andere wateropvangtechnieken te promoten. In de campagne die nu van start gaat wordt dan ook een breed scala ‘watervangers’ aangeprezen. Daaronder verstaat de Unie niet alleen fysieke ‘containers’ zoals regentonnen en infiltratiekratten, maar ook maatregelen zoals het aanleggen van wadi’s, vijvers of groene daken, of simpelweg het weghalen van tegels.
Niet gieteren met drinkwater
Ook stimuleert de campagne om geen drinkwater, maar regenwater te gebruiken in de tuin. “Regenwater is vaak ook beter voor planten dan kraanwater, omdat het minder kalk en mineralen bevat”, aldus de Unie. “Daardoor hoopt er geen kalklaagje op de bodem of bladeren, wat groei kan belemmeren. Regenwater heeft ook van nature een betere zuurgraad, wat de bodem in goede balans houdt en planten helpt om voedingsstoffen op te nemen.”
Als officiële aftrap van de campagne zijn vanmorgen in Den Bosch twintig regentonnen uitgereikt aan de prijswinnaars van een verloting van Waterschap Aa en Maas. Vanmiddag gaan Haan en Hoekstra ook nog naar het Leve de Tuin Festival in de Brabanthallen. Daar zijn dit weekend ook waterschappen Aa en Maas, De Dommel en Brabantse Delta aanwezig om voorlichting te geven over ‘watervangers’.
LEES OOK
H2O Actueel: Onderzoeksraad: Nederland niet voorbereid op extreme neerslag
