De kwelders in de Waddenzee doen het over het algemeen goed en nemen zelfs in oppervlakte toe. Toch waarschuwen onderzoekers dat zeespiegelstijging op termijn een bedreiging vormt, vooral voor kwetsbare kwelders rond de Waddeneilanden.
“Het gaat op zich goed met de kwelders in de Waddenzee. De totale oppervlakte is gegroeid”, legt Marinka van Puijenbroek, onderzoeker bij Wageningen Marine Research, uit. “Dat is belangrijk, want kwelders vervullen een belangrijke rol voor mens en milieu. Ze vormen belangrijke leefgebieden voor bijzondere dieren, beschermen de dijken tegen hoge golven als het stormt en vangen veel koolstof op.”
Marinka van PuijenbroekDat maakt het voortbestaan van de kwelders ook op de langere termijn van belang. Maar er dreigt gevaar: zeespiegelstijging. “Kwelders zijn bijzonder, want het zijn gebieden die regelmatig overstromen door de zee. Tijdens die overstroming kan sediment bezinken en hoogt de kwelder op. De vraag die wij hebben onderzocht, is of de kwelders op deze manier genoeg ophogen om mee te groeien met de zeespiegelstijging.”
Uit het onderzoek van Van Puijenbroek volgt een tweeledig antwoord. De kwelders aan de kant van het vasteland groeien door opslibbing tussen de 11 en 17 millimeter per jaar. Daarmee zijn ze bestand tegen de huidige zeespiegelstijging van 2 à 3 millimeter per jaar. Bij de eilandkwelders ziet het er anders uit. Die zijn kwetsbaar met een groei van 1 tot 5 millimeter.
Volgens Van Puijenbroek kan dat leiden tot het verdwijnen van deze kwelders. “Alles hangt natuurlijk ook af van de algemene morfologische ontwikkeling in de Waddenzee, en die is heel moeilijk te voorspellen. Maar met wat we nu weten, komt er een moment dat de kwelders definitief overstromen. Als we niks doen.”
Er is nog tijd om actie te ondernemen. De kwelders zijn namelijk veerkrachtig en ook als de sedimentatie niet voldoende ophoogt om de zeespiegelstijging te compenseren, blijven de planten nog lang op hun plek. “We kunnen op verschillende manieren extra sediment in het systeem brengen. Op Terschelling wordt een proef gedaan met het openen van de dijk om zand vanuit de Noordzee naar de Waddenzee te kunnen brengen bijvoorbeeld. Ook is het mogelijk om slib van elders naar de kwelders te brengen.”
Gebiedsbeheerders kunnen er met maatregelen als gedifferentieerd begrazingsbeheer voor zorgen dat de kwelders robuuster worden. “Dus we hebben de tijd om maatregelen te nemen en de kwelders, een gebied waar veel mensen een bijzondere binding mee hebben, zijn dat ook zeker waard. Al wil ik daar wel bij opmerken dat we met zulke ingrepen de zeespiegelstijging niet eindeloos kunnen compenseren.”
