Vitens heeft steeds meer moeite om aan de drinkwatervraag te voldoen. Levering van drinkwater aan nieuwe of uitbreidende bedrijven is niet langer vanzelfsprekend, en aansluitingen voor nieuwbouwwoningen kunnen vertraging gaan oplopen. “Wat we willen bereiken – bouwen voor meer drinkwater uit de kraan – lukt ons niet.”
In februari waarschuwde het bedrijf al dat het de groei van de Noordoostpolder niet kan bijbenen. Nieuwe ondernemingen die zich daar willen vestigen of bestaande bedrijven die hun aansluiting willen uitbreiden, zullen de komende jaren zelf in drinkwater moeten voorzien. Vergelijkbare situaties kunnen zich ook in andere delen van het land gaan voordoen, waarschuwt Vitens nu. Nijpend kan het onder andere worden in het gebied tussen Enschede, Almelo en Hengelo, in Arnhem, Nijmegen, (de stad) Utrecht, en in delen van de Achterhoek, de Veluwe en Twente.
Een drinkwateraansluiting of -uitbreiding zal voor bedrijven niet altijd meer mogelijk zijn, en aansluitingen voor nieuwbouwwoningen kunnen vertraging gaan oplopen. “We gaan er alles aan doen om dat te voorkomen, en willen voldoen aan wat de wet van ons vraagt, maar we zien het nu al eens mis gaan”, zegt Tjeerd Roozendaal, voorzitter van de Raad van Bestuur, in De Telegraaf. “Tot nu toe fixen we het, maar wel met ad hoc noodmaatregelen”, aldus Roozendaal in de Leeuwarder Courant. “Rond 2030 kunnen er echte problemen ontstaan. Dan zijn we misschien wel even uitverkocht.”
Brondiversificatie
Het is een veelkoppig probleem. Zo heeft Vitens in de Achterhoek en Twente te maken met zandgronden waar grondwater snel doorheen sijpelt, waardoor het lastig is om voldoende water vast te houden, licht een woordvoerder toe in De Gelderlander. “Daar komt in de Achterhoek bij dat hier geen grote rivieren zijn, waardoor het gebied zeer kwetsbaar is bij droogte. Die combinatie maakt dat winning daar uitdagend is, terwijl de vraag naar water toeneemt.”
Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland, en levert aan zo’n 6 miljoen klanten in Utrecht, Flevoland, Gelderland, Overijssel, Friesland en enkele gemeenten in Drenthe en Noord-Holland. De totale watervraag van dit gebied neemt toe, ondanks een kleine daling van het verbruik per persoon per dag (van 119,5 liter in 2024 naar 119,1 liter in 2025). De toenemende vraag komt door de bevolkingsgroei, een stijgende vraag van bedrijven, en klimaatverandering. Met name op warme dagen komt het steeds vaker voor dat er meer water gevraagd wordt dan dat Vitens kan leveren. Op plekken waar weinig reserves zijn, wordt de waterdruk dan verlaagd.
Langere periodes van droogte leiden met name ‘s zomers tot een hogere vraag, precies op de momenten waarop Vitens’ voornaamste waterbron (grondwater) het meest onder druk staat. Daarom onderzoekt het bedrijf de mogelijkheden om (meer) gebruik te gaan maken van oppervlaktewater en oevergrondwater, om zo de broncapaciteit te vergroten en weerbaarder te worden voor weersextremen.
‘Besluitvormingscongestie’
Behalve diversere waterbronnen heeft Vitens ook méér waterwinningen en nieuwe infrastructuur nodig. Een tijdige realisatie daarvan ziet het bedrijf echter in het nauw komen door complexe en langdurige vergunningsprocessen met onzekere uitkomsten, een tekort aan arbeidskrachten en financiële middelen voor uitbreidingen, en wetgeving die drinkwaterbedrijven belemmert om voldoende vermogen op te bouwen.
“Wat we willen bereiken – bouwen voor uiteindelijk meer drinkwater uit de kraan – lukt ons niet”, aldus bestuursvoorzitter Roozendaal. “Alle spelers in het waterveld moeten elkaar versterken, contact zoeken en naar elkaar toe bewegen. De echte opgaven zitten namelijk in de maakbaarheid van projecten en de maatschappelijke dynamiek waaronder voldoende vergunningverlening en provinciale drinkwaterstrategieën.” Hij spreekt dan ook van ‘besluitvormingscongestie’, en vindt dat er een belangrijke rol is weggelegd voor provinciebesturen: “zij hebben het orkest te dirigeren”.
