De Service Public de Wallonie, een Waalse uitvoeringsdienst met onder andere natuurlijke hulpbronnen en het milieu in haar takenpakket, heeft waarschijnlijk de bron kunnen lokaliseren van een gewasbeschermingsmiddel dat Waterleidingmaatschappij Limburg (WML) in 2025 maandenlang verhinderde om Maaswater in te nemen. Dat schreven WML en Rijkswaterstaat gisteren op hun websites.
Over een bedrijf in de regio Luik, waarover geen verdere details bekend zijn gemaakt, heeft de Waalse dienst een proces-verbaal voorgelegd aan het Vlaamse equivalent van het Openbaar Ministerie. Het bedrijf wordt verdacht van betrokkenheid bij illegale lozing van het bestrijdingsmiddel propamocarb, een fungicide dat in de land- en tuinbouw wordt gebruikt. Door verhoogde concentraties van dit middel in de Maas was WML begin augustus 2025 genoodzaakt de inname van Maaswater stil te leggen. Deze innamestop heeft, met tussenpozen, tot begin november voortgeduurd.
De vervuiling werd oorspronkelijk vastgesteld bij metingen op het punt waar de Maas Nederland binnenstroomt. Onderzoek van WML en Rijkswaterstaat wees toen uit dat de lozing waarschijnlijk tussen Outremeuse en de sluis van Flémalle moest hebben plaatsgevonden. Het onderzoek naar de precieze bron is daarna voortgezet door de Waalse overheid.
Onder normale omstandigheden wordt het Limburgse drinkwater voor een kwart van Maaswater en voor driekwart van grondwater gemaakt. Tijdens de innamestop maakte WML drinkwater uit grondwater en eerder ingenomen Maaswater dat in spaarbekkens was opgeslagen.
Wisselende waterstanden
“Normaal gesproken zou zo\'n vervuiling binnen een aantal dagen verdwijnen. Het verdunt en verdwijnt stroomafwaarts”, legde hydroloog Peter van Diepenbeek van WML vorig jaar uit aan lokale omroep L1 Nieuws. Normaal gesproken stroomt er 100 tot 150 kubieke meter per seconde door de Maas, aldus Van Diepenbeek. Door de droge zomer was dat in augustus echter nog maar 8 kubieke meter per seconde. “Daardoor blijft de vervuiling hangen.”
Sinds de winning van Maaswater in november werd hervat, zijn er geen ‘noemenswaardige verhoogde concentraties’ van propamocarb meer aangetroffen in de Maas, aldus WML. Maar door klimaatverandering zullen scenario’s als deze vaker voorkomen, waarschuwt Van Diepenveen. “En dat maakt dat wij vinden dat lozingsvergunningen heel goed rekening moeten gaan houden met dit soort situaties.” Een oproep die aansluit bij die van RIWA-Maas, het samenwerkingsverband van zes drinkwaterbedrijven die water uit de Maas winnen. De waterbedrijven pleitten er vorig jaar voor om bij het toetsen van de vergunbaarheid van lozingen rekening te houden met de sterk wisselende waterstanden van de Maas.
Terugkerend probleem
Het was niet voor het eerst dat WML de inname van Maaswater moest stilleggen door chemische vervuiling. Zo had het bedrijf in 2022 te maken met een ‘extreem lange’ innamestop van drie maanden. Bekend is ook de ‘pyrazoolaffaire’, die in 2015 behalve WML ook collega-drinkwaterbedrijven Evides en Dunea verhinderde om oppervlaktewater in te nemen. Oorzaak van de innamestop was toen de lozing van pyrazool, een bijproduct van acrylonitrilproductie in een fabriek op het Chemelot-terrein, dat als gevolg van een defecte afvalwaterzuivering geloosd werd op een beek die uitmondt in de Maas.
WML was toen voor het eerst in haar geschiedenis genoodzaakt over te stappen op grondwater als drinkwaterbron. Die innamestop, die ‘slechts’ drie weken aanhield, was toen nog de langste innamestop die als gevolg van een puntlozing was voorgekomen sinds ingebruikname van het bekkensysteem in 1973, schreven onderzoekers van WML, KWR en Evides toentertijd in H2O.
Bij Maaswinningen is de frequentie en duur van innamestops overigens over het algemeen groter dan bij Rijnwaterwinningen, merkte het Compendium voor de Leefomgeving onlangs op in een trendanalyse van innamestops over de periode 2007 tot 2023.
Meer dan een rivier
‘De Maas is voor Limburg meer dan een rivier’, schreef WML gisteren op haar website. ‘Ze is een essentiële bron voor de drinkwatervoorziening en maakt het mogelijk om grondwater te ontzien. Tegelijkertijd is rivierwater gevoelig voor invloeden van buitenaf, zoals weersomstandigheden en menselijke activiteiten stroomopwaarts’.
