Met de interactieve website Watertijdreis.nl brengen de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en STOWA de Nederlandse watergeschiedenis voor het eerst gedetailleerd in beeld. Oude kaarten laten zien welke veranderingen er de laatste 125 jaar zijn geweest. Dat kan waterbeheerders helpen om keuzes te maken voor de toekomst.
Sinds begin negentiende eeuw is er veel veranderd in de manier waarop Nederland water beheert en afwatert. Beek- en rivierlopen werden verlegd, afwateringsgebieden verschoven, grotere wateren ingepolderd en nieuwe waterstaatkundige kunstwerken gebouwd.
De Waterstaatskaarten die Rijkswaterstaat tussen 1865 en 1992 liet maken, brengen die veranderingen voor het eerst voor het hele land in beeld. Op Watertijdreis.nl zijn ze te zien, aangevuld met historische rivierkaarten die teruggaan tot 1829.
Michelle Talsma"Ook veel waterstaatkundige gegevens op de kaarten, zoals informatie over polders, waterpeilen, molens, gemalen, duikers, stuwen en sluizen zijn via de legenda te achterhalen", vertelt Michelle Talsma, programmamanager waterbeheer van STOWA.
Watermolen
Watertijdreis.nl is het ‘zusje’ van Topotijdreis.nl, een digitaal platform met historische kaarten van elke plaats in Nederland. "Maar wij ontsluiten ook de achterliggende informatie", zegt Talsma. "Die kun je zelf opslaan en delen."
Ook is het mogelijk om de historische kaarten met verschillende achtergrondkaarten te combineren, waardoor bijvoorbeeld de huidige waterlopen met die van vroeger vergeleken kunnen worden.
Behalve leuk is Watertijdreis.nl volgens de initiatiefnemers dan ook nuttig. Talsma: "We willen waterbeheerders helpen om van het verleden te leren met een blik op de toekomst. Zo kunnen ze bijvoorbeeld waterbergingsgebieden neerleggen op plekken waar het vroeger al nat was, bijvoorbeeld omdat er een watermolen stond."
Binding met het gebied
Ook kan historische kennis volgens haar zinvol zijn bij het toepassen van het principe ‘water en bodem sturend’. "Niet omdat vroeger alles beter was, maar om meer binding te krijgen met het gebied. Ze keken toen wel naar wat waar kan."
Voor de website zijn gebiedskaarten met elkaar verbonden, zodat heel Nederland gecoverd is. Binnen die gebieden kan dan weer op jaartal door de tijd gereisd worden, voor zover voor dat jaar een kaart beschikbaar was. Het is de bedoeling om in een later stadium nog kaarten van de waterschappen zelf toe te voegen.
Tournee
Het komend jaar gaan STOWA en RCE op tournee langs de waterschappen om die te helpen bij het gebruik van de website voor concrete vraagstukken. "En we denken nog na over een online webinar, zodat we meer mensen kunnen bereiken."
Belangstelling is er in elk geval, zo weet de projectmanager, die voor Watertijdreis.nl nauw samenwerkte met Jacob Knegtel van de RCE. "In de eerste week trok de site al een paar duizend bezoekers."
LEES OOK
H2O Actueel: Actieplan STOWA vraagt om oog voor historisch bewustzijn bij waterveiligheidsprojecten
