Natuurherstel in laagveengebieden kan onbedoeld gevolgen hebben voor de waterkwaliteit. Dat concludeert een onderzoek dat is uitgevoerd vanuit OBN Natuurkennis.
In Nederlandse laagveengebieden zijn de afgelopen jaren veel natuurherstelmaatregelen uitgevoerd. Denk aan plaggen, peilopzet, flexibel peilbeheer, aanleg van natuurvriendelijke oevers en inundatie van percelen. Bedoeld om natuurherstel te bevorderen, maar in de praktijk blijkt - volgens een onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het landelijk kennisnetwerk OBN Natuurkennis - dat de waterkwaliteit soms achteruitgaat.
Voor het onderzoek is gebruikgemaakt van bestaande meetgegevens, literatuuronderzoek en interviews met betrokken beheerders. Er is gekeken naar grond- en oppervlaktewaterstanden, water- en bodemkwaliteit en ecologische gegevens. Er zijn vijf casusgebieden onderzocht: de bufferzone van het Naardermeer, de Oostelijke Binnenpolder van Tienhoven met Taartpunt-natuur, de Schraallanden langs de Meije, de Kiersche Wieden (onderdeel van De Wieden) en de Nieuwkoopse Plassen.
De onderzoekers identificeerden meerdere processen die bepalen of natuurherstelmaatregelen kunnen leiden tot veranderingen in de waterkwaliteit. Langdurige ondiepe inundatie vergroot het risico op interne nutriëntenbelasting vanuit de bodem en kan zuurstoftekort veroorzaken. Ook veranderingen in uit- en afspoeling beïnvloeden de aanwezigheid van fosfor en ijzer.
Tevens speelt de hydrologische situatie een rol. In kwelgebieden zijn de risico’s op eutrofiëring groter dan in wegzijgingsgebieden. Ook oevererosie, de kwaliteit en hoeveelheid inlaatwater en seizoensinvloeden zijn van belang. Ten slotte bepaalt de schaal van een maatregel of effecten door verdunning zichtbaar worden.
De onderzoekers concluderen dat het huidige meetnet onvoldoende is ingericht om neveneffecten van natuurherstelmaatregelen goed vast te stellen. Zij bevelen aan om bij toekomstige projecten gerichte monitoring op te zetten, zowel vóór als na de ingreep. Ook adviseren zij de ontwikkeling van een digitaal afwegingskader. Met vervolgonderzoek kan volgens de onderzoekers beter inzicht worden verkregen in de relatie tussen natuurherstel en waterkwaliteit in laagveengebieden.
