Wereldwijd holt de biodiversiteit achteruit. Sinds 1970 is de gemiddelde omvang van gemonitorde populaties wilde dieren met 73 procent afgenomen, zo blijkt uit het Living Planet Report 2026 van het Wereld Natuur Fonds (WWF). Het slechtst gaat het in zoetwaterecosystemen. Toch ziet het WWF ook hoopvolle ontwikkelingen: de helft van de gemonitorde populaties is stabiel of groeit.
Dankzij jarenlang natuurbeschermingswerk herstellen populaties van bijvoorbeeld groene zeeschildpadden, blauwvintonijnen, tijgers en savanneolifanten in zuidelijk Afrika. Dichter bij huis zijn de wisent, de Iberische lynx, de bultrugwalvis en in Nederland de Europese otter bezig met een comeback, zo blijkt uit de tweejaarlijkse rapportage.
De omvang van de afnames is echter groter dan die van de toenames, wat resulteert in een gemiddelde afname van 73 procent tussen 1970 en 2022 voor de wereldwijde Living Planet Index (LPI). Die is gebaseerd op gegevens van 35.803 populaties van 5.790 soorten gewervelde dieren (vissen, vogels, zoogdieren, amfibieën en reptielen) afkomstig van monitoringslocaties over de hele wereld.
De grootste afname wordt gezien in zoetwaterecosystemen (min 85 procent), gevolgd door ecosystemen op land (min 69 procent) en in de oceanen (min 59 procent). Volgens het rapport zijn zoetwatersoorten kwetsbaar voor veranderingen in hun leefomgeving, bijvoorbeeld door vervuiling, overbevissing en dammen die de migratie verstoren. Ze kunnen ook niet altijd uitwijken naar een ander gebied.
Grootste aanjagers
De totale procentuele afname van 73 procent is gelijk aan die in het Living Planet Report 2024. Toch zijn de cijfers volgens het WWF niet helemaal te vergelijken, omdat de analyse in deze editie gebaseerd is op meer populatiegegevens en een langere meetperiode. Daarmee wordt volgens de internationale natuurbeschermingsorganisatie "opnieuw bevestigd hoe groot het wereldwijde verlies aan biodiversiteit is".
Dat is meer dan zorgelijk, want juist die verscheidenheid aan leven en de verbanden onderling zorgen ervoor dat het systeem waarvan wij ook onderdeel zijn functioneert, aldus het WWF. En dat niet alleen, we zijn er ook afhankelijk van voor ons voedsel, ons drinkwater, het klimaat en zelfs de economie.
Toch kiest het WWF dit keer voor een hoopvolle boodschap: herstel is mogelijk, zoals de genoemde voorbeelden laten zien. Maar dan is natuurbescherming alleen niet voldoende. Juist de systemen die momenteel de grootste aanjagers zijn van natuurverlies moeten fundamenteel veranderen: het voedselsysteem, het energiesysteem en het financiële systeem.
Positief kantelpunt
Dat ook zulke grote, complexe systemen kunnen veranderen, laat het energiesysteem zien, stelt het WWF. Daar is inmiddels een positief kantelpunt bereikt, waardoor de verandering versnelt. Zonne-energie is tegenwoordig in de meeste landen de goedkoopste bron voor nieuwe elektriciteitsopwekking.
Ook rond voedsel en landbouw worden al stappen gezet, waaruit blijkt dat de veranderingen die nodig zijn om natuurverlies te stoppen en om te buigen naar herstel haalbaar zijn.
"Wat nu ontbreekt, is een snelle uitvoering van de afspraken die landen hierover al hebben gemaakt in het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework en het Akkoord van Parijs", aldus een persbericht. "Met de biodiversiteitstop COP17, die op 19 oktober van start gaat in Jerevan, en de internationale klimaatonderhandelingen later dit jaar hebben regeringen een belangrijke kans om woorden om te zetten in daden."
