Sinds ik lid ben van Trouw, is het lastig om niet te verdrinken in het wereldnieuws. Dreigende rampen, rampen, ramp-herstellenden en crisissen wisselen elkaar af. Ik was dan ook blij met de regionale reddingsboei die rivierjournalist Wim Eikelboom me toewierp. Wim verhaalde over een dijk van een beverdam, notabene in de IJssel, mijn blauwe achtertuin. Uit mijn lijf ontsnapte een diepe expeditiezucht. Erop af.
door Phebe Kloos
Phebe KloosOm 4:30 uur gaat de wekker. Want ik heb nog nooit een bever gezien, dus de expeditie moet professioneel worden aangepakt. Terwijl het water kookt, slof ik slaperig rond om de Osprey-tas te vullen met verrekijker, zitmat, theezakjes en croissants voor mede beverspotters. Voor het eerst interesseren vrienden van me zich voor iets ín het water, dus dat wil ik doen smaken naar meer.
Als het niet een weelde is om voor de zon uit over de IJsseldijk te fietsen, dan is dit het wel om geïnstalleerd bij de natuurplas te zijn. Met de nadruk op zíjn – voor de goede yogaverstaander. Met z’n drieën op een rij zitten we in stilte meer samen dan ooit. Om ons heen wordt de dag tjirpend, kwakend, kabbelend, zoemend en gakkend ingeluid. Wouter wijst, Casper en ik knikken enthousiast – ja, we zien het knalblauwe jasje van de ijsvogel ook langs schieten.
We bestuderen de robuuste beverdam uitvoerig. Een goed staaltje waterbouwwerk, van zo’n 10 meter breed en 1 meter hoog, houdt de sprengenbeek langer vast in de natuurplas, voordat die uitmondt in de rivier. Het materialenpaspoort is keurig bijgevoegd: langs de oevers slingeren afgeknaagde takken en afgeschilde schors. Maar de bever hebben we nog niet gezien. Na een poosje fluistert Wouter: “Zou Karel nog slapen?”
Karel?
Onbewust heeft Wouter de bever in zijn hoofd een naam gegeven. Een mensennaam. Niet knaagdier, plaagdier of beest. Een klein verschil met grote impact. De aanduiding toont hoe je de bever (zelfs ongezien) ziet. Als een individu met een diverse leefstijl en karakter, of als een universeel plaagdier dat de omgeving hindert. Onder die laatste noemer is het makkelijk handhaven, iets wat het waterschap dan ook doet. De bever voelt zich hier thuis, stelt het, maar zijn graafwerk verzwakt de dijken en bedreigt daarmee de waterveiligheid, een kerntaak van het waterschap.
De waterveiligheid dient de inwoners achter de dijken. Grappig genoeg wordt op hen óók gehandhaafd door het waterschap. Alleen worden de mensen niet homogeen in een hokje gestopt. Afhankelijk van hun gedrag wordt onderscheid gemaakt tussen goedwillend, moet kunnen, calculerend of bewust crimineel.
Gefascineerd door z’n zwarte kraalogen, donkerbruine lijf en afgeplatte staart volgen we hem roerloos
Terwijl we de maan achter ons laten en de lucht roze kleurt, mijmer ik verder: zou het waterschap die categorieën niet kunnen plotten op de bever? Dat het daarbij ook genuanceerd naar het gedrag kijkt. Pas als is beoordeeld of het te maken heeft met een goedwillende knaagKarel of een bewust criminele plaagKarel volgt een gepaste interventie. (Een waarschuwing per brievenpost zou zeker de krant halen!)
Mijn dromerij wordt onderbroken. Wiebelend van opwinding zitten mijn vrienden gekluisterd aan hun verrekijker, gericht op de V die in het water wordt getrokken. Ja hoor, daar komt ‘ie rustig onze kant op. “Karel heeft een tak in z’n bek”, zegt Casper, iets te opgewonden om het fluisteren te noemen. Gefascineerd door z’n zwarte kraalogen, donkerbruine lijf en afgeplatte staart volgen we hem roerloos.
Terwijl dijkenbouwers zich bij het eerste kopje koffie van de dag vastbijten in maatregelen tegen plaagdieren, bouwt Karel voor ons rustig verder aan een regionale kering. We blijven nog heel lang zitten om Karel beter te leren kennen, tot ‘ie vertrekt naar z’n burcht. Zijn (t)huis.
Phebe Kloos is antropoloog, met als specialisme mens-water relaties
LEES OOK VAN PHEBE KLOOS
- Wordt het niet hoog tijd voor een vernattingsreeks?
- Water verbindt en verdeelt- Bij welke waterplek zou jij beginnen?
- Meten is weten, voelen is begrijpen
- Afvalwater of kanswater
