Met de zomer in zicht wordt Nederland steeds drukker bezocht door toeristen. Met ratelende rolkoffertjes bewegen ze zich door het historische Nederlandse straatbeeld, vaak onderweg naar een middelmatig frietje met truffelsaus of een in ‘M&M’s’ gedompelde stroopwafel.
Menig lokale bewoner spreekt de uren wachtende ‘TikTok’-toerist hierop aan, wat mij betreft terecht. We kennen onze sociale eetregels namelijk goed. Patatjes zijn in de basis met mayonaise. Je vraagt netjes of er écht niemand anders het laatste blokje kaas wil, vóór je deze zelf pakt. En bij pannenkoeken en poffertjes? Daar komt geen chocoladesaus aan te pas.
Maar hoe kan het dat we als groep, wanneer je erover nadenkt, eigenlijk strengere normen hanteren voor ons etenswaar dan we voor het gebruik van water doen? Is water, en vooral de besparing ervan, een minder groot onderdeel van onze culturele identiteit dan poffertjes met poedersuiker?
Ik vrees van wel. We zijn hierin misschien nog wel érger dan de passerende toerist; die kan zich nog verschuilen achter een begrijpelijke onwetendheid of gebrek aan verbinding met het bezochte gebied. Wij zíjn echter verbonden en ook nog eens trots op ons waterland. Toch staan we fluitend onder de douche, betegelen onze tuinen, leggen we steeds vaker een privézwembad aan, irrigeren we onze tuinen vrijelijk, en is het huishoudelijk watergebruik de laatste jaren alleen maar toegenomen, terwijl we ons hier niet of amper mee bezig houden.
‘Wij zijn trots op ons waterland, maar gedragen ons nog te vaak alsof water vanzelfsprekend is’
In het meest recente rapport van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) wordt dit toegeschreven aan een verminderd besef onder Nederlanders dat drinkwater schaars is. We weten niet dat er tekorten zijn, de noodzaak ervan wordt niet gevoeld en er is hierdoor sprake van ‘slordig gebruik’. Op zich is dat niet zo gek, we maken deel uit van de onbegrensde watergeneraties. We zijn verwend. Drinkwater komt al decennialang uit de kraan en de uitdagingen die hierachter schuilgaan blijven voor de meesten verborgen.
Hoewel Nederland natuurlijk een verscheidenheid aan waterproblemen heeft, die verder gaan dan alleen huishoudelijk watergebruik, is het terugdringen ervan wel een belangrijk onderdeel van het bredere Rli-advies om de Nederlandse watervoorziening op de lange termijn op peil te kunnen houden, waaronder ook het vergroten van ons waardebesef en gedragsverandering valt.
Daar valt wat mij betreft weinig tegen in te brengen. Ik hoop alleen dat we om dat te bereiken niet enkel bij rapporten, financiële prikkels en standaardcampagnes blijven, maar waterbesparing vooral gewoon (weer) écht Nederlands maken, en het liefst een beetje creatief.
Laat een Nederlandse ster een waterhit schrijven. Of een landelijke watermusical, waarom niet? Betrek kunstenaars en dichters: laat ze creëren en spreken over ons drink-, grond-, oppervlaktewater. Lanceer de Water-Tikkie, geen flauw idee wat we daar precies mee gaan doen, maar als we er een verzoek voor een betaling van 2,67 euro voor kunnen sturen in een groepsapp, slaat het vast aan.
Schrijf kinderliedjes: niet alleen over emmertjes naar de zee, maar kraantjes die open en (vooral) weer dicht gaan. Start publieksacties met trotse bewoners die fier in hun ont-tegelde tuin staan. Of introduceer het Nederlandse waterlintje, uitgereikt door de koning.
En de Nederlandse vlag? Niet alleen als prikkertje in de haring, maar ook in de douche. Misschien wel naast een nieuw geïntroduceerd ‘doucheklokje’, wat onze douchetijd en het aantal liters bijhoudt. En zet vooral ook de echte marketeers in om deze campagnes te bedenken.
Uiteindelijk maakt het niet uit hóe, zolang het onzorgvuldig omgaan met water maar net zo ver buiten onze culturele norm komt te vallen als het toeristische portie poffertjes met chocoladesaus.
Jessie-Lynn van Egmond is water & duurzaamheidsmanager
